اصول زراعت

توسط (بروزرسانی: )

وطن بیو

هدف هر تولید کننده داشتن محصول پر بازده با کیفیت بالاست که رضایت مصرف کننده‌ی نهایی را جلب می‌کند. فاکتور‌های زراعتی بسیار زیادی بر این امر تاثیرگذارند که بسیاری از آنها با توجه به سیستم‌های روبه رشد، شرایط آب وهوا و خاک تحت کنترل پرورش دهنده هستند.

شرایط آب و خاک

درختان سیب می‌توانند در طیف وسیعی از خاک‌ها با بافت رسی متوسط تا ماسه‌های سنگریزه‌ای رشد کنند. البته زمین‌های کم قوت محصولات کم و بی کیفیت تولید می‌کنند و بهترین محصولات در خاک‌های ماسه‌ای بارور و خاک‌های گلدانی (لوم‌ها) یافت می‌شوند. خاک‌ها باید به خوبی زه‌کشی شوند چرا که رطوبت خاک باعث می‌شود که هوادهی به خوبی انجام نشود و شانس پوسیدگی طوقه در سیب‌ها افزایش یابد( فیتو فتورا ککتوروم)1. معمولا ریشه زایی در عمق کم صورت می‌گیرد و خاک مرطوب مانع رشد ریشه‌ها می‌شود در نتیجه ریشه، که مانند لنگری درخت را در زمین محکم نگه می‌دارد، ضعیف می‌ماند و مقدار مساحت خاکی که ریشه از آن مواد مغذی را جذب می‌کند، کاهش می‌یابد.

خاک‌هایی که دارای مواد آلی بالایی هستند معمولا از ساختار بهتر و شرایط ریشه‌زایی مناسب برخوردارند.

آبیاری در زمین‌های خشک به ویژه هنگام احداث باغات جدید و پرورش درختان نورس ضروری است. بکار گیری سیستم آبیاری قطره‌ای و کودآبیاری روزبه روز افزایش می‌یابد. در باغات تازه تاسیس و جوان کودآبیاری به رشد زودهنگام و باروری درخت کمک می‌کند با آبیاری بارانی می‌توان شکوفه‌ها و میوه‌های کوچک درخت را از سرمازدگی حفظ کرد.

کاشت خاکپوش چمنی( مالچ چمن) در بین ردیف‌های درختان امری شایع است که به همراه هر گونه شاخه و برگ‌های کوتاه شده به افزایش ظرفیت نگهداری آب، شدت نفوذ، خاکدانه‌های خاک و بازیافت مواد مغذی کمک می‌کند.

درختان سیب خاک‌های اسیدی کم و خنثی را دوست دارند(pH 8‌.5 و 7). مقادیر بسیار بالای pH موجب وقفه در جذب مواد مغذی یا سمیّت و رشد ضعیف درخت و میوه می‌شود. قبل از کاشت درخت، اصلاح pHخاک اسیدی با اضافه کردن ماده‌ی آهکی( لایم) به خاک بسیار اهمیت دارد.

پایه

تراکم مطلوب کاشت به رقَم، پایه و احتمالا به استراتژی هرس بستگی دارد. انتخاب پایه(ساقه‌ی زیرزمینی) بر اندازه‌ی درخت و بازده‌ جذب مواد مغذی تاثیر گذار است.

پایه‌ها به چهار دسته‌ی کلی طبقه‌بندی شده‌اند: قوی، نیمه قوی، نیمه پاکوتاه و پاکوتاه.

انتخاب پایه باید مناسب خاک (pH، ساختار و رطوبت) و دیگر شرایط(استقامت در برابر سرمازدگی، آفت و مقاومت در برابر بیماری) باشد. از پایه‌های عمده مورد استفاده برای درختان سیب انواع مالینگ را می‌توان نام برد (M. and MM. series).

سیستم‌های باغ

در کاشت درختان سیب از طیف گسترده‌ای از سیستم‎‌های کاشت استفاده می‌شود که هدف همه‌ی آنها تولید محصولات پربار و زود بازده با کیفیت بالا است. همچنین سهولت برداشت و مدیریت از عوامل اصلی هستند که مورد توجه قرار گرفته شده است.

باغ‌هایی که با سیستم‌های نوین احداث شده‌اند نسبت به باغ‌های قدیمی ساز از تراکم بیشتری برخوردارند. امروزه دامنه‌ی متوسط تراکم 400 تا 2500 اصله درخت در هر هکتاراست در حالی که در 50 سال پیش کاشت 20-41 اصله درخت در هر هکتار معمول بوده است. پرورش دهنده در خاک‌ها و قطعه‌زمین‌های پر بازده و بارور می‌تواند 4000 اصله درخت را در هر هکتار بکارد و توقع 26تن محصول در هر هکتار را داشته باشد.

این افزایش تراکم بعد از معرفی پایه‌های پا کوتاه میسر شد که نسبت به گذشته در ده سال اول تولید بازده بالایی دارند.

تاج پوشش‌های درخت به گونه‌ای دستکاری می‌شوند که چهار شکل اصلی درخت یعنی تاج‌های کروی، تاج‌های مخروطی، اشکال بادبزنی تخت یا اشکال Y، A یا V را به خود بگیرند.

استفاده از اشکال کروی بیشتر در باغ‌های سنتی آمریکای شمال و اروپا متداول بود و این شکل بیشتر به درخت اجازه‌ی رشد در حالت طبیعی خود می‌دهد.

اما امروزه اشکال مخروطی بیشتر مرسوم هستند. این شکل از تاج پوشش با محدود کردن پهنای قسمت نوک درخت نورگیری مناسب را میسر می‌سازد. آنهابه حداقل تغییردر شاخه و تنه نیاز دارند.

در باغ‌های با تراکم بیشتر به منظورتسریع باروری و افزایش بازدهی و برداشت آسان محصول استفاده از سیستم‌های بادبزنی تخت بطور روزافزون رایج شده است.

تاج‌پوشش‌های زاویه‌دار و V شکل مربوط به تاتورا یا دیگر اشکال داربستی جناغی 2 از طریق کارآمدترین ترازبندی همچنین شرایط نورگیری مناسب را میسر می‌سازند و در زمان برداشت محصول موجب افزایش بسیار زیاد بازده می‌شوند و شرایط کشت راهروهای زراعی کارآمدتر را برای تولید کننده به وجود می‌آورند.

دستکاری درخت

درختان تازه کاشته شده همواره به هرس کردن نیاز دارند و هرس صحیح به شکل موردنظر درخت بستگی دارد. طی دوره‌ی کامل تولید، همه‌ی درختان به هرس کردن و تنک کردن میوه‌ها نیازمندند تا از نسبت مطلوب برگ به گل/ میوه اطمینان حاصل شود وشرایط جریان هوا را در میان شاخ وبرگ درخت و نفوذ نور برای بهبود اندازه و کیفیت میوه مهیا کند.

همچنین با هرس کردن از رسیدن آب و مواد مغذی به تعداد مطلوبی از میوه‌هایی که در موقعیت خوبی قرار دارند، اطمینان حاصل می‌شود. معمولا هنگامی که درخت در اواخر زمستان هنوز درخواب است هرس اصلی را انجام می‌دهند و درتابستان برای چیدن بن‌شاخه‌های ضعیف، درختان را هرس می‌کنند تا نور بتواند از میان تاج‌پوشش‌های ضخیم و به هم فشرده عبور کند.

هرس کردن در اواخر تابستان توصیه نمی‌شود چون می‌تواند آغاز مرحله‌ی خواب درخت را به تاخیر بیاندازد و درختان بیشتر در معرض آسیب‌های زمستانی قرار بگیرند.

به عنوان یک قانون کلی بهتر است به جای سبک کردن خیلی زیاد درخت در یک جلسه، هرس به دفعات و به صورت کم انجام شود. چنین هرس شدید موجب رشد بسیار زیاد رویشی می‌شود که مانند چاهک مکنده‌ی قوی آب و مواد مغذی عمل می‌کند و به تبع آن کیفیت میوه و تمایزیابی جوانه را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

در بسیاری از سال‌ها کم کردن بار محصولِ حاصل از شکوفه‌دهی بسیار زیاد و «میوه‌دهی خوب» مطلوب در نظر گرفته شده است چرا که باقی گذاشتن تعداد زیاد میوه بر روی درخت موجب کاهش اندازه‌ی میوه و تضعیف بنیه‌ی درخت می‌شود و می‌تواند منجر به باردهی دوسال یکبار درخت شود( یک سال در میان).

هر جوانه‌ی درخت سیب 5 الی6 شکوفه می‌دهد. اگر همه‌ی این شکوفه‌ها بتوانند تبدیل به میوه شوند، اندازه‌ی میوه خیلی کوچک خواهد شد و درخت گرفتار سوء تغذیه می‌شود و سال بعد شکوفه نمی‌دهد. از اینرو محصول تُنک می‌شود و تقریبا برای هر 3 تا 5 جوانه یک میوه نگه داشته می‌شود.

حفاظت از محصول

داشتن محصولی با کیفیت بسیار بالا مستلزم کنترل مناسب بیماری‌، آفت و علف هرز است. بسیاری از پاتوژن‌های بیماری‌زا ( قارچ‌ها، باکتری‌ها،ویروس‌ها و کرمک‌ها) به درختان سیب حمله می‌کنند.

بیماری‌ها علاوه بر این که ممکن است به طور مستقیم به میوه صدمه بزنند موجب نازیبایی و ناخوردنی میوه می‌شوند همچنین با آسیب زدن یا حمله به برگ‌ها، تنه و شاخه‌ها باعث تضعیف درخت می‌شوند.

این خسارات موجب کاهش بهره‌وری درخت می‌شوند و آسیب‌پذیری درخت را در مقابل صدمات زمستان و حمله‌ی دیگر آفات افزایش می‌دهد.

بیشتر‍از 50 گونه حشره به درختان، شاخ وبرگ یا میوه‌ی سیب حمله می‌کنند و خطرناکترین آنها حشراتی هستند که مستقیماً به میوه صدمه می‌زنند که می‌توان شفیره‌ی پشه‌ی سیب( کرم راه‌آهن)3، انواع مختلف کرم‌های ابریشم مانند لارو برگ پیچ4، کرم‌های میوه5 و کرم سیب6، سوسک سرخرطومی آلو7 و شته‌‌ی خاکستری –صورتی سیب8 نام برد.

حشرات و کنه‌ها مانند شته‌ها، کرم‌های ابریشم، حشرات لاکزا9، کنه‌های عنکبوتی( تارتنچه)10 و مینوز‌ها11 از برگ‌های و شاخه‌های درختان تغذیه می‌کنند که موجب تضعیف درختان و مانع رشد و شکوفه دهی و میوه‌دهی آنها می‌شوند.

چمن و سایر پوشش‌های گیاهی که برای بدست آورد آب و مواد مغذی با دیگر گیاهان رقابت می‌کنند نباید تا فاصله‌ی 38-50 سانتیمتری تنه‌ی درختان اجازه‌ی رشد داشته باشند.

درجاهایی که احتمال آسیب تگرگ وجود دارد از تورهای ضد تگرگ برای حفاظت از میوه‌های درحال رشد استفاده می‌شود.

برداشت

میوه‌ها را باید به صورت نیمه رسیده برداشت کرد علاوه براین بعد از برداشت زمان کافی برای رسیده شدن دارند که باتوجه به گونه یا رقم متفاوت است و انواع مختلف میوه اغلب بیشتر از یک بازه‌ی سه ماه در زمان‌های مختلف به حد مطلوب خود می‌رسند.

هنگام رسیدن میوه نشاسته به قند تبدیل می‌شود و میوه عطر و طعم پیدا می‌کند. قند‌ها از مواد اصلی جامدِ محلول در آب میوه هستند و بنابراین از جامد‌های محلول اغلب برای تخمین مقدار قند استفاده می‌شود(بریکس نامیده می‌شوند).

میوه‌ی نارس طعم نشاسته را دارد و بدون بو است و هنگام بریدن بسیار سخت و خشک هستند اما میوه‌های رسیده در حالی که شکل خود را حفظ کرده‌اند سخت نیستند.

از آنجا که هر سال تغییراتی در تعداد نامحدود پارامتر‌های کیفی وجود دارد، هنگام تعیین بهترین زمان برداشت به تجربه‌ی عملی قابل توجهی نیاز است.

انبار کردن

شرایط ذخیره سازی برای حفظ کیفیت دراز مدت و عمرمفید بسیار اهمیت دارد. میوه‌ها باید با حداقل ضرب دیدگی برداشت و به سرعت سرد و در شرایط جوی کنترل شده نگهداری شوند تا اینکه از هر گونه تغییرات فیزیولوژیکی بعدی میوه جلوگیری شود.

برای به حداقل رساندن میزان کاهش رطوبت میوه بایستی رطوبت بالای نسبی (90-%95) حفظ شود. شرایط جوی کنترل شده با اکسیژن کمتر و میزان بالای دی اکسید کربن متابولیسم و فساد میوه را کاهش می‌دهد.

زوال سریع کیفیت میوه در شیوه‌هایی رخ می‌دهد که میوه‌ها‌ی چیده شده برای مدت طولانی در دمای بالا رها شده‌اند.

سیب‌های زود رس( سیب‌های تابستانی و پاییزی) مقدارزیادتری از اتیلن را در انبار تولید می‌کنند و نسبت به سیب‌های دیر رس( سیب‌های زمستانی) بیشتر مستعد فساد و گندیدگی هستند بنابراین قابلیت ذخیره‌سازی برای مدت طولانی را ندارند.

1 . Phytophthora cactorum
2 . Tatura
3 . apple maggot
4 . leafrollers
5 . fruitworms
6 . codling moth
7 . plum curculio
8 . rosy apple aphid
9 . scale insects
10 . spider mites
11 . leafminers

این مطلب چقدر برای شما مفید بود؟

0 از 5 ستاره (0 رای)

بازگشت

دیدگاه‌ها

افزودن یک دیدگاه

لطفا 6 و 3 را با هم جمع نمایید.

مشترک خبرنامه وطن‌بیو شوید!

لطفا جمع 6 و 5 را محاسبه نمایید.