بیماری شانکر چیست؟

توسط (بروزرسانی: )

وطن بیو

شانکر بیماری شایع و مخربی است که بوته‌ها و درختان زیادی را درگیر می‌کند. در واقع «شانکرها» علائم آسیب‌هایی هستند که غالباً در اثر آلودگی آسیب‌دیدگی باز با عوامل بیماری‌زای قارچی یا باکتریایی رخ می‌دهد. بیماری شانکر معمولاً باعث مرگ شاخه‌ها یا ضعف ساختاری گیاه می‌شود تا این‌که ناحیه‌ی آلوده بر اثر طوفان یا کولاک شکسته شود. از شانکرهای رایج می‌توان شانکر سیتوسپورایی، شانکر فوموپسیس و شانکر نکتریایی را نام برد.

علائم شانکر

شانکرها معمولاً بیضی‌شکل و کشیده هستند، اما از نظر اندازه و شکل متفاوت‌اند. معمولاً موضعی، خالی، کمی روشن و به‌صورت ضایعات قهوه‌ای‌رنگ مایل به قرمزی است که بر روی پوست تنه‌ی درخت و شاخه‌ها یا نواحی دارای آسیب‌دیدگی در شاخه‌های کوچک ایجاد می‌شود.

پوست درخت معمولاً بین ناحیه‌ی مبتلا و بافت سالم شکافته می‌شود و گاهی اوقات ممکن است شیره یا مایعی از آن خارج شود. پوست داخلی درخت به رنگ سیاه درآمده و گاهی اوقات بوی بدی دارد. معمولاً اولین نشانه‌های بیماری در برگ‌های جدیدی که در شاخه‌ی مبتلابه بیماری می‌رویند ظاهر می‌شوند. ممکن است برگ‌ها از اندازه‌ی طبیعی کوچک‌تر، به رنگ سبز کمرنگ متمایل به زرد یا قهوه‌ای و غالباً دارای پیچیدگی و پراکنده باشند. با هجوم عوامل بیماری‌زای قارچی به پوست و برون لایه بافت‌های هدایت‌کننده‌ی آب (دستگاه آوندی گیاه) مسدود شده یا از بین می‌روند و در نتیجه پژمردگی و سرخشکیدگی رخ می‌دهد. شانکرها براثر برهم‌کنش بین میزبان و عوامل بیماری‌زا ایجاد می‌شوند. عامل بیماری‌زا در چوب درخت رشد می‌کنند و درخت میزبان برای جلوگیری از آن تلاش می‌کند. چندین ماه (یا سال) زمان می‌برد تا شانکرها به‌قدری بزرگ شوند که شاخه‌های کوچک و بزرگ یا بدنه‌ی درخت را درگیر کنند.

چرخه‌ی بیماری شانکر

بیماری شانکر و سرخشکیدگی در درختان و بوته‌هایی که تحت استرس قرار دارند بسیار شایع است. آسیب زمانی رخ می‌دهد که عوامل بیماری‌زای فرصت‌طلب، زنده (زیستی) و عفونی (قارچ یا باکتری) وقتی گیاه تحت استرس قرار دارد؛ مثلاً شوک انتقال، کم آبی یا تنش سرمایی وارد قسمت آسیب‌دیده می‌شوند. دیگر عوامل ایجاد استرس که فرصت را برای بیماری شانکر فراهم می‌کنند عبارت‌اند از قرار گرفتن طولانی‌مدت گیاه در دمای بسیار بالا یا بسیار پایین، غرقاب سازی، آفتاب‌سوختگی در تابستان یا زمستان، تگرگ، طوفان شدید، عدم تعادل عناصر غذایی، متراکم بودن خاک، آسیب‌های مکانیکی (ماشین علف‌زنی، وسایل نقلیه)، آسیب توسط حیوانات، آسیب‌دیدگی در اثر هرس، پوسیدگی طوقه و ریشه، حشراتی که گیاه را سوراخ می‌کنند و کاشت نادرست. بیشتر شانکرها بر اثر قارچ ایجاد می‌شوند که به بافت تنه بر روی شاخه‌های فصلی حمله می‌کنند. با این حال برخی از آن‌ها در بافت پوست درخت و بافت‌های داخلی کولونیزه می‌شوند و پوسیدگی‌هایی را به‌دنبال دارند که سال‌ها ادامه دارد. همه‌ی شانکرهای قارچی دارای هاگدان‌های بسیار کوچک و سیاه‌رنگ یا رنگی (قرمز متمایل به نارنجی در شانکر نکتریا) هستند که برجستگی‌هایی را بر روی پوست درخت ایجاد می‌کنند. وجود این هاگدان‌ها جزو ویژگی‌های مهم برای تشخیص این بیماری است. متأسفانه ساختار هاگدان همیشه وجود ندارد و تشخیص بیشتر آن‌ها آسان نیست. اسپورهای تولیدشده توسط این هاگدان‌ها عامل بیماری جدید مخصوصاً در آب‌وهوای مرطوب هستند.

کنترل شانکر

کنترل شانکرها مشکل است. برای درمان شانکرها هیچ ماده‌ی شیمیایی در جهان به ثبت نرسیده است. بهترین راه برای کنترل آن پیشگیری است تا گیاه را سالم نگه داشت و یا می‌توان قسمت‌های درگیر شده‌ی گیاه را در زمان مناسب از آن جدا کرد.

بوته‌ها و درختانی را پرورش دهید که با محل و منطقه‌ای که در آن کشت می‌شوند سازگار باشند، همچنین از واریته‌های مقاوم استفاده کنید.

با کاشت، مالچ پاشی، آبیاری، مدیریت خاک، هرس صحیح و اقدامات محافظتی در زمستان گیاهان سالم و قوی خواهید داشت.

از ایجاد آسیب در پوست درخت خودداری کنید، چون بیشتر عوامل بیماری‌زا از این قسمت‌ها وارد گیاه می‌شوند.

اگر شاخه‌ها یا شاخه‌های کوچک دچار بیماری شدند با دقت قسمت‌های آسیب‌دیده را از چند سانت عقب‌تر از محل آسیب‌دیدگی قطع کنید. شاخه‌های آلوده‌ی هرس شده باید از بیخ بریده شوند و از جا گذاشتن ته شاخه خودداری کنید.

برای کاهش گسترش قارچ از هرس کردن درخت زمانی که شاخه‌ها خیس هستند خودداری کنید. وسایل هرس باید بعد از هر برش با استفاده از الکل یا سفیدکننده‌ی خانگی ۱۰ درصد ضدعفونی شوند.

با گسترش شانکر در تنه، درخت با ایجاد کالوس در اطراف شانکر محل آسیب‌دیده را می‌بندد. از ایجاد برش در چنین شانکرهایی خودداری کنید، چون می‌تواند باعث فعالیت مجدد قارچ‌ها شده و سبب افزایش آسیب‌دیدگی شود. هر نوع برداشتن شانکر در تنه‌ی درخت را به متخصصان باتجربه‌ی حفظ و نگهداری از گیاهان بسپارید.

راهکاری پیشنهادی ما برای کنترل شانکر

اگر درخت شما دچار شانکر شده است، ما راهی برای درمان و کنترل آن داریم لطفا مطلب راهکار موثر برای شانکر باکتریایی را مطالعه نمایید.

بازگشت

دیدگاه‌ها

افزودن یک دیدگاه

لطفا جمع 6 و 4 را محاسبه نمایید.

مشترک خبرنامه وطن‌بیو شوید!

لطفا جمع 3 و 3 را محاسبه نمایید.