محصولات تراریخته چیست؟

توسط (دیدگاه‌ها: 0) (بروزرسانی: )

وطن بیو

محصولات تراریخته یا GMOها، گیاهان و جانورانی با ترکیب ژنتیکیِ تغییریافته هستند. تحت تغییراتی آزمایشگاهی، جهت ترکیب با ژن‌هایی از موجودات دیگر، ویژگی‌های جدیدی مانند مقاومت شیمیایی یا تسریع زمانیِ رشد به آن‌ها القاشده‌است.

GMOها در کشاورزی طیفِ‌کاربردیِ وسیعی دارند.

از چگونگی تفاوت این فرایند با سایر روش‌های اصلاح نژاد و سلامت‌سنجیِ آن آگاه شوید.

محصولات تراریخته چیست؟

محصولات تراریخته، گیاهان و حیواناتی هستند که با تغییرات آزمایشگاهی، به ترکیب جدید ژنتیکی تبدیل‌شده‌اند. دانشمندان می خواهند با انتقال ژن‌ها از سایر موجودات، به خصوصیات جدیدی برسند که در گیاهان و حیواناتِ اصلاح‌شده فطری نیست.

دانشمندان با استفاده از مهندسی ژنتیک، جهت تغییر ژن‌های موجودی زنده، به‌طور کلی، ایجاد خصوصیتی را مدنظر دارند که معمولا برای مقاصد تولیدی مفیدمی‌دانند. مهندسی ژنتیک غالبا درپیِ دستیابی به خصوصیتی‌ست که موجودزنده به‌طور معمول فاقد آن است، مانند ماندگاری بیشتر، مقاومت دربرابر بیماری، یا رنگ‌ها و طعم‌های مختلف.

خطرات و مزایای GMOها به‌طور گسترده مورد بحث قراردارد، اما اصلاح ژنتیکی در کشاورزی رایج، موجه ‌است.

نکته: خوراکی‌هایی که گواهی ارگانیک دارند نباید حاوی مواد اصلاح‌شده‌ی ژنتیکی باشند.

نام‌های جایگزین: محصولات مهندسی ژنتیکی، محصولات GE، ارگانیسم‌های مهندسی ژنتیک، محصولات زیست مهندسی، غذاهای ‌GM

علائم اختصاری: GMO، GM، GE

چگونگی تأثیر محصولات تراریخته

کشاورزان با پرورش گیاهان و حیوانات به ‌روش سنتی، قصد افزایش خصوصیات مطلوب را دارند. روش‌های سنتی جهت تحقق این امر عبارتند از:

  • انتخاب بذر از سالم‌ترین گیاهان یا از گونه‌ای با سریع‌ترین رشد، به عنوان منبعی برای محصول سال بعدی
  • پیوند شاخه‌ها از درختی به درخت دیگر به‌منظور تولید میوه‌هایی با گونه های جدید
  • اصلاح ژنتیکیِ حیوانات به‌خاطر سایز یا محصولاتی مانند شیر یا تخم‌مرغ

با رشد آگاهی درمورد ژنتیکِ حیوانات و گیاهان، این تجربه پیچیده‌ترشد و کشاورزان و دانشمندان توانستند گزینشی‌تر، خصوصیاتی را ایجادکنند. برای تولید محصولات جدیدِ دورگه در آزمایشگاه نیز دست‌به‌کارشدند و با استفاده از مواد شیمیایی و اشعه، برای ایجاد تغییرات دلخواه در ترکیب ژنتیکیِ گیاهان تلاش‌کردند.

این تلاش‌ها منجر به محصولات متنوع جدیدی شد، مانند ارقامی از برنج که دربرابر خشکسالی مقاومند یا ارقامی از گندم که محصولات بسیار بیشتری دارد.

تراریخته‌ها با این تغییرات، به سطحی دیگر و فراتر از خصوصیات طبیعیِ موجود می‌رسند که از طریق اصلاح گزینشی قابل دست‌یابی‌ست. به جای ایجاد جهشی که ویژگی موردنظر را ارائه‌دهد، دانشمندان مستقیماً کد ژنتیکی گیاهان را با قراردادن ژن‌هایی که دارای خصوصیات مورد جستجو هستند ویرایش می‌کنند.

منبع ژن‌هایی که وارد هر گونه‌ای می‌شوند بسته به خصوصیاتی که دانشمندان درصدد ایجاد آن هستند می‌تواند کاملا نامربوط باشد.

انواع محصولات تراریخته

نمونه‌ی معروفی از موادغذایی GMO، ذرت «آماده‌ی راندآپ» هست که مقاوم به علف‌کش گلیفوزات می‌باشد و شرکت مونتاسو آن را تولیدکرده است. این مقاومتِ‌ ایجادشده توسط تراریخته در برابر گلیفوزات، از افزودن ژن باکتری ناشی می‌شود و کشاورزان امکان استفاده‌ی بیشتر از این علف‌کش را در مزارع حاوی ذرتِ خود دارند که آن نیز توسط مونتاسو تولید شده‌است.

مونتاسو همچنین سویا، یونجه، کانولا (کلزا)، پنبه، و سورگومِ «آماده‌ی راندآپ» را تولیدکرده‌است. به‌علاوه، این شرکت با اصلاح ژنتیکیِ ذرت، دانه‌های سویا و پنبه، این محصولات را در برابر حشرات مقاوم نموده‌است.

رواج GMOها

دو نوع متداول محصولات مهندسی ژنتیکی، محصولات مقاوم در برابر حشرات (Bt) و گیاهان مقاوم به علف‌کش (HT) هستند. محصولات Bt حاوی ژن‌هایی از باکتری باسیلوس تورنجینسیس (Bt - Bacillus thuringiensis) هستند و پروتئین‌های حشره‌کش تولیدمی‌کنند. محصولات HT نسبت به علف‌کش‌هایی که کشاورزان برای کنترل علف‌های‌هرز استفاده‌می‌کنند، مقاومند.

محصولات رایج GMO عبارتند از:

  • پنبه‌ی HT
  • پنبه‌ی Bt
  • ذرت HT
  • ذرت Bt
  • دانه‌های سویای HT

این محصولات، پایه‌ٔ ترکیباتی هست مانند روغن‌ها، شیرین‌کننده‌ها، و سایر مواد کاربردی در بسیاری از محصولات عرضه شده در فروشگاه‌ها. سایر محصولات GMO مورد تأیید عبارتند از:

  • کانولا
  • یونجه
  • چغندر قند
  • پاپایا
  • کدو
  • سیب
  • سیب‌زمینی
  • ماهی‌آزاد

انتقاداتی از محصولات تراریخته

بحث در مورد محصولات تراریخته از نظر فرهنگی و سیاسی ادامه‌دارد.

طرفداران معتقدند که استفاده از محصولات‌ تراریخته، باعث افزایش یا تسریع در تولید موادغذایی و بهبود در عرضه‌ی آن‌ها می‌شود. به‌اعتقاد مخالفان، خطراتِ موجود برای انسان و محیط زیست بیشتر از این فواید است.

خطرات محصولات تراریخته

طبق اظهارات سازمان بهداشت جهانی (WHO)، تراریخته‌های موجود بیشتر از غذاهای سنتی برای سلامتی مشکل‌ساز نیستند، بااین‌وجود بیان می‌کند که غذاها را موردبه‌مورد باید ارزیابی‌کرد.

GMOها توسط FDA (اداره‌ی موادغذایی و دارویی آمریکا) کنترل می‌شود. نگرانی‌های اصلی منتقدان GMO به‌قرار زیر است:

  • واکنش‌های آلرژیک
  • امکان ورود ژن‌های انتقالی در غذاها، به سلول‌های انسان و تأثیر منفی آن‌ها
  • پیوند نژادی، یا راه‌یابی ژن‌های تراریخته به محصولات سنتی

به‌بیان WHO، هیچ‌گونه آثار آلرژیک در GMOهای موجود در بازار مشاهده ‌نشده‌، و احتمال انتقال ژن و پیوند نژادی، کم است، هرچند که اقدامات احتیاطی توصیه‌می‌شود.

نگرانی‌های دیگر در مورد محصولات تراریخته، شامل روش‌هایی از کشاورزی هست که استفاده از محصولات تراریخته عامل آن است. به‌طور مثال، مطالعات نشان‌داده‌است که از زمان عرضه‌ی محصولات «آماده‌ی راندآپ»، استفاده از گلیفوزات به‌طور چشمگیری افزایش‌یافته‌است.

به‌دنبال این افزایش، در جامعه‌ی علمی و زیست‌محیطی به‌طور مداوم سوالاتی در مورد تأثیرات حاصله بر سلامت انسان و محیط زیست مطرح می‌شود. گلیفوزات به‌عنوان ماده‌ی سزطان‌زای احتمالی برای انسان طبقه‌بندی می‌شود.

اثرات زیست‌محیطی

بحث دیگر پیرامون GMOها شامل تأثیر آن‌ها بر محیط می‌شود، مانند تأثیر محصولات Bt بر گونه های غیرهدف.

به‌عنوان مثال، زنبورهای عسل آفت به‌حساب نمی‌آیند، اما محصولات Bt همچنان ممکن است به جمعیت زنبورعسل آسیب‌برسانند، که این به‌نوبه‌ی‌خود بر گرده‌افشانی اکوسیستم‌ها و محصولات مختلف تأثیرمی‌گذارد. پروانه‌ها و پرندگان نیز به عنوان گونه‌های غیرهدف و تأثیرپذیر ذکرشده‌اند.

به‌علاوه، آفات و گیاهانِ تأثیرپذیر احتمالا در نهایت نسبت به اثرات منفیِ احتمالیِ محصولات Bt مقاوم ‌می‌شوند، و این عاملِ چرخه‌ی بی‌پایانی از تغییراتِ بیشترِ محصولی می‌شود که دوباره مقاومت بیشتر در برابر آفات را درپی‌دارد. ثابت ‌شده‌است که این حالت به‌دلیل رشد علف‌های هرز مقاوم به گلیفوزات اتفاق می‌افتد که نتیجه‌ی استفاده‌ی افراطی از گلیفوزات بعد از عرضه‌ی محصولات «آماده‌ی راندآپ» می‌باشد.

تأثیراتی که محصولات Bt و Ht می‌توانند بر ارگانیسم‌ها و میکروارگانیسم‌های لازم برای خاک سالم داشته‌باشند نیز نگران‌کننده‌است.

نکات کلیدی

  • محصولات تراریخته، یا GMOها، گیاهان و حیواناتی با ترکیب ژنتیکیِ تغییریافته هستند.
  • تحت تغییراتی آزمایشگاهی، جهت ترکیب با ژن‌هایی از موجودات دیگر، ویژگی‌های جدیدی مانند مقاومت شیمیایی یا تسریع زمانیِ رشد به آن‌ها القاشده‌است.
  • از GMOها که شامل ذزت، پنبه، دانه‌های سویا، و سایر نمونه‌های GM هستند در ایالت متحده به‌طور گسترده استفاده‌می‌شود.
  • طبق اظهار سازمان بهداشت جهانی، درحال‌حاضر تصورمی‌شود که GMOها برای انسان بی‌خطر است، هرچندکه تأثیرات گسترده‌ی آن‌ها بر سلامتی و محیط‌ زیست هنوز دردست بررسی‌ست.
ساختار ژنوم سلول گیاهی
ساختار ژنوم سلول گیاهی

این مطلب چقدر برای شما مفید بود؟

0 از 5 ستاره (0 رای)

بازگشت

دیدگاه‌ها

افزودن یک دیدگاه

لطفا جمع 4 و 7 را محاسبه نمایید.

مشترک خبرنامه وطن‌بیو شوید!

لطفا جمع 3 و 3 را محاسبه نمایید.