سفیدک پودری در گیاهان - کنترل و درمان

۱۰ تیر ۱۳۹۸ توسط واحد آموزش (بروزرسانی: )

وقتی بحث از بیماری‌های گیاهان به میان می‌آید سفیدک پودری در ابتدای فهرست این بیماری‌ها قرار دارند و یکی از شایع‌ترین آفات گیاهی هستند. گرچه تمام گیاهان در معرض خطر ابتلا به این آفت قرار دارند ولی، گونه‌های خاصی از گیاهان بیشتر از بقیه مستعد ابتلا به سفیدک پودری هستند (مگر اینکه گونه‌های پیوندی مقاومی باشند). گیاهانی که بیشتر از سایر هم‌نوعان خود در معرض ابتلا به سفیدک پودری قرار دارند عبارتند از: یاس بنفش، درختان سیب، گل آتشی، گیاهان مومیایی زنبور قرمز، رز، کدو، خیار و بسیاری از گیاهان دیگر.

قارچ سفیدک پودری همه‌جا یافت می‌شود ولی، بطور خاص در مناطق جغرافیایی با دوره‌های طولانی آب و هوای گرم و خشک بیشتر به چشم می‌خورد. هاگ‌های قارچ سفیدک پودری در جوانه‌های گیاهان مستقر می‌شوند. هاگ‌ها می‌توانند در طول زمستان در بقایای گیاه باقی بمانند و از طریق باد، حشرات و پاشیده‌شدن آب به گیاهان دیگر منتقل شوند.

سفیدک پودری چیست؟

سفیدک پودری نوعی بیماری قارچی است که معمولا در گیاهان اقلیم‌های گرم و خشک مشاهده می‌شود. چندین گونه‌ی مختلف از قارچ‌ها می‌توانند سبب بروز سفیدک پودری شوند.

شناسایی سفیدک پودری

همان‌طور که از نام آن پیداست سفیدک پودری به‌صورت لکه‌ها یا پوشش پودری سفید یا خاکستری رنگ است که روی برگ و ساقه‌های گیاهان آلوده را می‌پوشاند. ظهور این لکه‌ها روی سطح برگ‌ها مشخص‌ترین علامت سفیدک پودری است. ولی، این عارضه می‌تواند روی سطوح زیرین برگ‌ها نیز ظاهر شود که اغلب روی ساقه‌ها، جوانه‌ی گل‌ها و حتی میوه‌های گیاه پدیدار می‌شود.

گرچه سفیدک پودری می‌تواند انواع مختلف گیاهان را مبتلا کند ولی، این عفونت قارچی میزبان‌های ویژه‌ی خود را دارد؛ یعنی هر نوع قارچ گیاه خاصی را آلوده می‌کند. به‌عبارت دیگر قارچ عامل سفیدک پودری روی یاس بنفش فقط گیاه یاس بنفش را آلوده می‌کند و سایر گیاهان را آلوده نمی‌کند.

علائم سفیدک پودری

خبر خوب: گرچه سفیدک پودری آفتی زشت و ناخوشایند است ولی، به‌ندرت می‌تواند برای گیاه کشنده باشد. به‌عبارت دیگر ممکن است این آفت موجب ایجاد تنش در گیاه شود و عفونت‌های شدید یا مکرر می‌تواند گیاه را ضعیف کند. در نتیجه گیاه در معرض خطر ابتلا به بیماری‌ها و آسیب حشرات قرار می‌گیرد.

علاوه بر این سفیدک پودری می‌تواند مانند انگل مواد مغذی ضروری و موردنیاز گیاه را ببلعد در نتیجه برگ‌ها ضعیف، زرد و پژمرده می‌شوند. اگر سفیدک پودری مقدار قابل توجهی از برگ را بپوشاند عمل فتوسنتز دچار اختلال می‌شود و برگ‌های مبتلا به بیماری زودتر از موعد خواهند افتاد. سفیدک پودری می‌تواند برای گیاهان خوراکی مانند درختان میوه یا سبزیجات مشکلی به مراتب بزرگ‌تر باشد. زیرا کاهش عمل فتوسنتز یا اختلال در آن می‌تواند میزان گلوکز تولیدی توسط گیاه را کاهش دهد و در نهایت بر طعم محصول تأثیر می‌گذارد.

سفیدک پودری روی برگ مو
سفیدک پودری روی برگ مو

درمان سفیدک پودری

گرچه از بین بردن تمام گیاهان مبتلا به سفیدک پودری بهترین راه‌حل است ولی، این کار عملاً امکان‌پذیر نیست. بطور منطقی باغبان‌های کمی هستند که با شیوع سفیدک پودری در باغ خود بخواهند کدوها یا گل‌های باغ خود را از بین ببرند. خوشبختانه اقدامات معقول‌تری وجود دارد که با بکارگیری آن‌ها می‌توانید از شر این قارچ‌های مزاحم خلاص شوید.

۱- از بین بردن بخش‌های آلوده‌ی گیاه

برای شروع کار قسمت‌هایی از گیاه را که دچار سفیدک پودری قابل رؤیت شده‌اند با قیچی باغبانی بچینید و دور بریزید. اگر متوجه شدید تنها چند برگ دچار سفیدک پودری شده آن برگ‌ها را قیچی کنید و دور بریزید. از کمپوست کردن برگ‌های آلوده خودداری کنید. (کمپوست کردن قسمت‌های آلوده موجب انتشار هاگ‌های قارچ می‌شود). برای پیشگیری از انتشار قارچ بعد از پایان کار دست‌های خود را بشویید و قیچی باغبانی را با الکل تمیز کنید.

۲- استفاده از سموم قار‌چ‌کش

قارچ‌کش‌های زیادی برای از بین بردن سفیدک پودری وجود دارد. برای این کار می‌توانید از آفت‌کش‌های حاوی سدیم بیکربنات، روغن چریش، سولفور یا مس استفاده کنید. همچنین دو روش خانگی - یک: استفاده از جوش شیرین (که در ادامه به آن خواهیم پرداخت)، دو: استفاده از شیر- برای مبارزه با سفیدک پودری وجود دارد. با استفاده از این مواد می‌توانید قبل از شروع انتشار سفیدک پودری از آن پیشگیری کنید. برای محافظت بیشتر گیاهان و پیشگیری از بازگشت مجدد آفت هر ۱۴-۷ روز از آفت‌کش استفاده کنید. برای اطلاع از روش مصرف و فاصله‌ی بین زمان استفاده از آفت‌کش و زمان برداشت محصول، از دستورالعمل درج شده روی کالا پیروی کنید.

گرچه این آفت‌کش نمی‌تواند درمانی قطعی برای سفیدک پودری برگ‌ها باشد ولی، مصرف منظم آن مانع انتشار بیماری به سایر بخش‌های گیاه یا گیاهان دیگر می‌شود.

۳- مدیریت و نظارت بر گیاهان

حال که پی بردید گیاهان شما مستعد ابتلا به سفیدک پودری هستند برای پیشگیری از انتشار یا بازگشت بیماری باید اقداماتی انجام دهید. ابتدا با هرس‌کردن و کم‌پشت کردن گیاهان، گردش جریان هوا را بهبود ببخشید. به‌صورتی که هر گیاه «فضای کافی برای تنفس» داشته باشد. این کار به پیشگیری از انتشار و رشد هر نوع قارچی که از قبل در باغ و بین گیاهان وجود داشته کمک می‌کند. علاوه بر این تا زمان کنترل کامل سفیدک پودری از کود دادن به گیاهان آلوده خودداری کنید. زیرا قسمت‌های جوان و تازه گیاه مورد علاقه و مطلوب قارچ‌ها هستند. بنابراین، تا زمانی‌که سفیدک پودری وجود دارند کوددادن انتشار قارچ‌ها را افزایش می‌دهد. در پایان ذکر این نکته ضروری است که از آبیاری گیاهان از قسمت بالای گیاه خودداری کنید (به جز در زمان بارندگی که پدیده‌ای طبیعی است). زیرا ضعیف شدن برگ‌ها نقش زیادی در بروز سفیدک پودری دارد.

۴- کنترل سفیدک پودری با جوش شیرین

جوش شیرین به تنهایی نمی‌تواند سفیدک پودری را کنترل کند ولی ترکیب آن با مایع صابونی غیرشوینده می‌تواند روش خوبی برای پیشگیری از گسترش سفیدک پودری باشد. ولی باید توجه داشت که وقتی سفیدک پودری بر گیاه غالب شد مصرف جوش شیرین تأثیر زیادی در درمان آن ندارد. اگر می‌بینید گیاهان شما هر ساله دچار سفیدک پودری می‌شوند –همان‌طور که برای گیاهان نعناترنجی، گل آتشی و یاس بنفش شاهد هستیم- سم‌پاشی زودهنگام در فصل کاشت گیاه، سم‌پاشی هفتگی و سم‌پاشی بعد از باران می‌تواند از بروز سفیدک پودری در آن سال پیشگیری کند. با دیدن اولین علائم سفیدک پودری روی گیاه اگر تعداد برگ‌های مبتلا کم هستند آن‌ها را بچینید و گیاه را سم‌پاشی کنید. همچنین گیاهان دیگری که در نزدیکی گیاه آسیب‌دیده قرار دارند باید سم‌پاشی شوند.

برای کنترل سفیدک پودری گیاهان می‌توانید از این دستورالعمل پیروی کنید:

  • جوش شیرین: یک قاشق غذاخوری
  • مایع صابونی غیرشوینده: نصف قاشق چایخوری
  • آب: ۴ لیتر

این مواد را به خوبی با هم ترکیب کنید و آن را داخل دستگاه سم‌پاش بریزید. سپس به تمام قسمت‌های گیاه اسپری کنید به صورتی که تمام بخش‌های گیاه (حتی بخش‌های زیرین برگ و ساقه‎ها) با این ماده پوشیده شوند. مایع صابونی غیرشوینده به انتشار بهتر ترکیب کمک می‌کند و موجب می‌شود ترکیب آب و جوش شیرین به سطح برگ‌ها بچسبد. باقی‌مانده‌ی محلول را دور بریزید. زیرا با گذشت زمان تأثیر آن از بین می‌رود.

گرچه در مؤثر بودن این روش شکی نیست ولی، کاربرد آن در برخی گیاهان می‌تواند برگ‌ها را بسوزاند. بنابراین، توصیه می‌شود روز قبل از استفاده از این ترکیب، گیاهان آلوده را خوب آبیاری کنید و در گرمای شدید آفتاب آن را روی گیاه اسپری نکنید. برای امتحان از مؤثر و بی‌خطر بودن ترکیب ابتدا روی قسمت کوچکی از گیاه اسپری کنید. در صورت مطلوب بودن و واکنش مثبت گیاه می‌توانید تمام گیاه را با این ترکیب بپوشانید.

پیشگیری از بروز سفیدک پودری

بهترین سد دفاعی در برابر سفیدک پودری حفاظت از محیط زیست گیاه است تا سفیدک پودری نتواند در آن رشد کند. این کار همیشه عملی نیست بنابراین، می‌توانید روی چند حساب سرانگشتی دیگر تمرکز کنید.

  1. هنگام کاشت، گیاهان سالم و مقاوم را انتخاب کنید و سعی کنید از گیاهان خود به خوبی مراقبت کنید تا به همان صورت سالم باقی بمانند. استرس‌های گیاهی (ناشی از خشکسالی، آبیاری بیش از حد یا شرایط ضعیف رشد گیاه) عواملی هستند که گیاه را در معرض خطر ابتلا به سفیدک پودری قرار می‌دهند.
  2. بهتر است محل کشت گیاهان جایی باشد که خاک و موجودات ذره‌بینی خاک نسبت به سفیدک پودری مقاوم باشند. این یک عامل بسیار مهم است که باید در نظر گرفته شود به‌ویژه اگر مزرعه یا باغ شما در منطقه‌ای باشد که خاک آن ناحیه در معرض حملات سالیانه‌ی سفیدک پودری باشد.
  3. گونه‌های گیاهیِ مستعد ابتلا به سفیدک پودری را در سایه کشت نکنید. زیرا موجب مرطوب ماندن گیاه می‌شود. در نتیجه محیط مطلوبی برای رشد هاگ‌های قارچ سفیدک پودری فراهم می‌شود.

درخواست مشاوره تخصصی

این مطلب چقدر مفید بود؟

4,1 از 5 (11 رای)

بازگشت به وبلاگ

دیدگاه‌ها

افزودن یک دیدگاه

جمع 3 و 1 برابر است با؟

ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید:

مشترک خبرنامه وطن‌بیو شوید!

لطفا جمع 3 و 4 را محاسبه نمایید.