مدیریت دمای بستر کشت‌های گلخانه‌ای در فصول سرد سال

توسط دکتر جلال علیون - کارشناس ارشد فنی

بزرگ‌ترین قابلیت کشت‌های گلخانه‌ای امکان کشت و تولید محصول خارج از فصل است مدیریت دمای محیط کشت یکی از اهم این قابلیت هاست. دمای بستر همیشه نقش تعین کننده‌ای در انواع کشت‌ها بازی می‌کند اما اهمیت دما در فصول سرد سال دو چندان است. در فصول سرد سال دمای خاک باید مابین ۱۵ الی ۱۷ درجه سانتی‌گراد باشد. اگر دما از ۱۵ درجه کاهش پیدا کند باعث کاهش عمل‌کرد و رشد و در دمای ۱۰ درجه و زیر آن، عملا رشد گیاه متوقف خواهد شد.

کارهای زیادی برای کنترل دما در گلخانه می‌شود انجام داد که ما در این مبحث به مهمترین‌ها خواهیم پرداخت.

۱- افزایش لوکس نور واردشده به گلخانه

در فصول سرد سال به دلیل کوتاه شدن طول روز و دما باید حداکثر نور موجود در محیط به گلخانه وارد شود، برای این منظور باید سطح نایلون کاملا تمیز شود تا حداکثر نور وارد گلخانه شود. بهتر است برای بیشتر شدن تماس خاک بستر با شعاع‌های نور آفتاب برگ‌های پائینی به خوبی هرس شود تا هم از ابتلاء به بیماری‌های قارچی پیشگیری شود و هم سطح تماس خاک با آفتاب بیشتر گردد.

افزایش لوکس نور واردشده به گلخانه

۲- کنترل رطوبت در گلخانه

یکی دیگر از عوامل کاهش دهنده‌ی دمای خاک رطوبت موجود در گلخانه است این رطوبت مخصوصا در سحرگاه که مقدار آن به حداکثر می‌رسد روی بستر نشسته و به دلیل اختلاف دما با خاک بستر دمای آن را را پایین می‌آورد. برای رفع این مشکل کافی‌ست در سحرگاهان نسبت به تخلیه این رطوبت اقدام کنیم. بهترین راه برای خارج کردن این رطوبت باز کردن دریچه‌های سقفی در ساعات اولیه صبح است. نکته‌ی خیلی مهم در این هوادهی اینجاست که اصلا نباید هوادهی بصورت یک‌باره باشد، به عنوان مثال اگر قرار است ۱۰ سانتی‌متر از دریچه سقفی برای تهویه هوا باز شود بایستی این ۱۰ سانتی‌متر بصورت کم‌کم و در عرض ۱۵ الی ۲۰ دقیقه انجام پذیرد تا هم از وارد آمدن شوک دمائی به بوته‌ها جلوگیری شود و هم از تخلیه آنی دی اکسید کربن جلوگیری گردد.

کنترل رطوبت در گلخانه

۳- عدم استفاده از کودهای دارای اوره

به هیچ عنوان نباید از کودهائی که در تولید آنها اوره بکار رفته است در کوددهی از طریق ریشه استفاده کرد چون که بنیان اوره جاذب گرما بوده و در خاک باعث کاهش شدید دما و یخ زدگی می‌شود.

عدم استفاده از کودهای دارای اوره

۴- کنترل دمای آب ورودی

باید دمای آبی که از آن برای آبیاری استفاده می‌شود متناسب با دمای خاک (یعنی بالای ۱۵ درجه) باشد. برای این منظور بهتر است آب ابتدا در مخازن ذخیره‌سازی به دمای مطلوب رسانده شده سپس در سیستم تزریق شود.

کنترل دمای آب ورودی

۵- مواد ارگانیک موجود در خاک

به جرات می‌توان گفت که این مورد مهم‌ترین مورد در بین موارد بالاست. اگر میزان مواد ارگانیک موجود در خاک کمتر از ۳٪ باشد ما در فصول سرد سال مطمئناً با مشکلات سردی بستر مواجه خواهیم بود چرا که مسئول اصلی حفظ دمای خاک همین مواد ارگانیک است. مواد ارگانیک خاک با پر کردن منافذ موجود در بین ذرات خاک باعث جذب حداکثری نور خورشید، انجام فعل و انفعالات بیوشیمیائی و افزایش دمای خاک می‌شوند. ولی این تمام ماجرا نیست. هر چیزی که توسط ریشه گیاه جذب می‌شود باید از فیلتری به نام مواد ارگانیک عبور کند، به بیان ساده‌تر میزان جذب مواد توسط ریشه رابطه‌ی مستقیم با مقدار مواد ارگانیک و میزان فعالیت آنها دارد. فعالیت این مواد نه تنها باعث جذب مواد بلکه باعث افزایش دما در فصول سرد سال هم می‌شوند. به راحتی می‌توان نتیجه گرفت که عمده‌ی مشکلات ما در مورد دمای بستر در فصول سرد سال از کمبود مواد ارگانیک در خاک سرچشمه می‌گیرد.

مواد ارگانیک موجود در خاک

حال سئوال اینجاست که چگونه می‌توانیم این مواد را تامین و افزایش دهیم...؟!

بهترین مواد تامین کننده‌ی مواد ارگانیک به ترتیب اولویت شامل:

الف) اسید فولویک
ب ) اسید هیومیک
ج ) آمینو اسیدها می‌باشند. اگر ما بتوانیم این مواد را در اختیار خاک قرار دهیم، هم دمای خاک افزایش پیدا خواهد کرد و هم میزان جذب و باردهی در کشت‌ها بیشتر خواهند شد.

امروزه با توجه به پیشرفت‌های چشمگیری که در تولید کودهای ارگانیک شده می‌توان خود مواد ارگانیک را بصورت مستقیم به خاک تزریق کرد. از این نوع کودهای ارگانیک می‌توان به بیوتچ اشاره کرد.

بهترین محصولات برای افزایش مواد ارگانیک خاک به ترتیب اولویت عبارتنداز:

بازگشت

افزودن یک دیدگاه

لطفا 2 و 8 را با هم جمع نمایید.