اسیدیته‌ی خاک

توسط

pH خاک مقیاسی از خاصیت اسیدی و قلیایی خاک است. سطح pH از ۰ تا ۱۴ متغیر است. pH با مقدار ۷ خنثی است، پایین‌تر از آن اسیدی و بالاتر از آن قلیایی است. سطح pH مطلوب برای بسیاری از گیاهان بین ۵٫۵ و ۷ قرار دارد. با این حال، بسیاری از گیاهان در سطوح pH خارج از این محدوده نیز رشد می‌کنند. با توجه به اینکه سطح pH بسیاری از فرآیندهای شیمیایی انجام شده در محیط خاک (به ویژه، دسترسی گیاه به مواد غذایی) را کنترل می‌کند، حفظ pH در سطوح مناسب برای گیاه و به ثمر نشستن حداکثری توان بالقوه آن ضروری است.

خاصیت اسیدی خاک

اسید ماده‌ای است که یون‌های هیدروژن (H+) آزاد می‌کند. بالعکس، باز ماده‌ای است که یون‌های هیدروکسیل (OH-) آزاد می‌کند. همه اسیدها حاوی یون‌های هیدروژن هستند و قدرت اسیدی یک ماده اسیدی به درجه یونیزاسیون (آزادسازی یون‌های هیدروژن) آن ماده بستگی دارد. هرچه یون‌های هیدروژن مبادله‌ای با یون‌های اصلی خاک (Ca, Mg, K) بیشتر باشد، درجه اسیدی خاک بالاتر است.

نکته: آلومینیوم (Al) نیز در قدرت اسیدی خاک سهیم است، اما برای سادگی، در مباحث آتی عامل اسیدی خاک به H محدود خواهد شد.

pH مطلوب خاک یا بازه pH مناسب برای رشد بهینه محصول

بازه pH مناسب برای رشد بهینه محصول در گیاهان مختلف متفاوت است. بسیاری از گیاهان در سطوح pH بین ۶ تا ۷ رشد مناسبی دارند، با این حال، برخی گیاهان نیز در خاک‌هایی با اندکی خاصیت اسیدی رشد می‌کنند. خواص خاک مؤثر بر نیاز به آهک در مناطق مختلف متفاوت است. شناخت خاک و محصول در مدیریت pH خاک برای استحصال بهترین عملکرد گیاه از نظر باردهی مهم است.

اگر عناصر اصلی خاک شامل کلسیم، منیزیم، سدیم و پتاسیم موجود در دانه‌های خاک با یون هیدروژن جایگزین شوند، خاک اسیدی خواهد شد. قدرت اسیدی خاک به وجود آمده از بارش‌های شدید سالیانه از خاک به وجود آمده تحت شرایط خشک‌سالی بالاتر است. بنابراین، قدرت اسیدی خاک مناطق جنوبی از قدرت اسیدی خاک مناطق مرکزی و غربی بالاتر است.

pH خاک به وجود آمده از بارش‌های ملایم تقریبا خنثی است. سال‌ها زراعت با کودهای شیمیایی نیتروژنی ممکن است pH خاک را به حالت اسیدی تغییر دهد. به عنوان مثال، pH خاک در کشتزارهای گندم کانزاس و باهاما کمتر از ۵ است. در سال‌های اخیر گزارش‌هایی از مسمومیت آلومینیومی گندم و پاسخ خوب به آهک به ثبت رسیده است.

بازه pH

۵٫۰ – ۵٫۵ ۵٫۵ – ۶٫۵ ۶٫۵ – ۷٫۰
بلوبری جو یونجه
سیب زمینی ایرلندی بلوگرس شبدر
سیب زمینی شیرین ذرت چغندر قند
  کتان  
  نی  
  دانه سورگوم  
  بادام زمینی  
  برنج  
  لوبیا سویا  
  هندوانه  
  گندم  

عوامل مؤثر بر قدرت اسیدی خاک

بارش باران

بارش باران بر قدرت اسیدی خاک مؤثر است. از ترکیب آب (H2O) و دی‌اکسید کربن (CO2) یک اسید ضعیف به نام کربنیک اسید (H2CO3) به وجود می‌آید. این اسید ضعیف یونیزه می‌شود و هیدروژن (H+) و بی‌کربنات (HCO3) آزاد می‌کند. یون‌های هیدروژن آزاد شده با یون‌های کلسیم موجود در ترکیب خاک جایگزین شده و به اسیدی شدن خاک منجر می‌شوند. یون‌های کلسیم آزاد شده (Ca++) با یون‌های بی‌کربنات ترکیب می‌شوند و کلسیم بی‌کربنات می‌سازند. این ترکیب در آب حل و به صورت محلول در آب از خاک خارج می‌شود و در نتیجه، خاصیت اسیدی خاک را افزایش می‌دهد.

کودهای نیتروژنی

سطح نیتروژن موجود در خاک بر pH خاک مؤثر است. منابع نیتروژن – کودها و حبوبات- حاوی آمونیوم هستند. آمونیوم خاصیت اسیدی خاک را افزایش می‌دهد مگر اینکه یون‌های آمونیوم مستقیما توسط گیاه جذب شوند. هر چه میزان استفاده از کودهای نیتروژنی بیشتر باشد، میزان افزایش خاصیت اسیدی خاک بالاتر است. آمونیوم در خاک به نیترات تبدیل می‌شود (نیتروفیکاسیون) و یون‌های H آزاد می‌کند. به ازای هر پوند نیتروژن (در قالب آمونیوم) به حدود ۱٫۸ پوند کربنات کلسیم خالص برای خنثی کردن خاصیت اسیدی نیاز است. افزون بر این، نیترات حاصل با یون‌های مثبت مانند کلسیم، منیزیم و پتاسیم قابل ترکیب است و به صورت محلول از روی خاک به زیر خاک منتقل می‌شود. با حذف این یون‌ها و جایگزینی آن‌ها با یون‌های H خاصیت اسیدی خاک افزایش می‌یابد.

گیاهان

حبوباتی مثل لوبیا سویا، یونجه و شبدر تمایل بیشتری به جذب آنیون‌ها دارند. بنابراین، برای حفظ تعادل الکتروشیمیایی در بستر یون‌های H از ریشه گیاه آزاد می‌شود و در نتیجه، خاصیت اسیدی خاک افزایش می‌یابد.

قدرت اسیدی بستر زیرین خاک

حتی اگر pH خاک تا عمق ۶ اینچی آن نیز بالای ۶ باشد، ممکن است خک زیرین به شدت اسیدی باشد. اگر pH خاک زیرین به زیر ۵ برسد، انحلال‌پذیری آلومینیوم و منگنز در خاک افزایش می‌یابد و در اکثر موارد به عنوان سمی در مقابل رشد گیاه عمل می‌کنند. کتان و تا حدی لوبیا سویا مثال‌هایی از محصولاتی هستند که به وجود بیش از حد آلومینیوم در بستر خاک حساسند و ثمر آن‌ها در شرایط بالا بودن خاصیت اسیدی خاک زیرین کاهش می‌یابد. اگر مناطق خالی از گیاه در مزرعه شما دیده می‌شود، از خاک زیرین نمونه‌برداری کنید. اگر pH خاک به شدت اسیدی باشد (زیر ۵٫۲) باید در پاییز آینده به آن آهک اضافه کنید و در عمیق‌ترین حد ممکن شخم بزنید.

بازگشت

دیدگاه‌ها

افزودن یک دیدگاه

جمع 2 و 6 برابر است با؟