راه‌کارهای حل شوری خاک در کشت گلخانه‌ای

افزایش مواد ارگانیک در خاک با استفاده از کودهای طبیعی حاوی مواد ارگانیک

میزان مواد ارگانیک موجود در خاک رابطه مستقیم با میزان جذب مواد کودی در خاک دارد. طبق استانداردهای جهانی در خاک‌های زراعی حداقل باید 3% مواد ارگانیک موجود باشد که متاسفانه در خاک‌های زراعی ایران بطور میانگین این رقم چیزی مابین 0.1 تا 0.01 درصد می‌باشد. با توجه به این موضوع واضح است که عمده‌ی کودهای استفاده شده در خاک‌های زراعی ایران جذب نخواهد شد.

در کشاورزی سنتی برای افزایش مواد ارگانیک خاک یا تقویت مواد ارگانیک موجود در خاک از کودهای دامی یا مرغی خشک شده استفاده می شد. در حال حاضر به دلیل افزایش خیلی زیاد سطح زیر کشت، کمبود کودهای دامی و یا مناسب نبودن این کودها (مثلاً تر بودن این کودها) از یک طرف و بالا رفتن سطح نیاز به مواد ارگانیک از طرف دیگر عملاً این کودها را از رده خارج کرده و نمی‌توان از این کودهای دامی آنچنانچه باید و شاید در تامین مواد ارگانیک یا تقویت آنها در خاک بهره بود.

بهترین کار برای رفع این مشکل استفاده از کودهای حاوی مواد ارگانیک است. در حال حاضر با توجه به پیشرفت‌های فراوان صنعت تولید کودهای کشاورزی در جهان، کودهایی وجود دارند که در ساختار خود حاوی مواد ارگانیک مورد نیاز برای خاک‌های زراعی هستند. این کودها عمدتاً از منابع گیاهی (یا معدنی) استحصال شده و بیشترین کارائی را در از بین بردن شوری خاک‌های زراعی دارا هستند. از محصولات ما می‌توان به کودهای فولویکول، بیوهیومات ۳۰، بیوتچ و بیوپاور اشاره کرد که در بخش محصولات نحوه‌ی استفاده مفصلاً به هریک از این کودها و پرداخته شده است.

مدیریت میزان کود استفاده شده با توجه به شرایط کشت و محیط

سطح ریشه گیاه، دمای خاک، فصل، جنس خاک، میزان مواد ارگانیک، نوع گیاه و ... همه و همه تعیین‌کننده‌ی میزان نیاز کودی یک کشت است. نیاز کودی کشت خیار با نیاز کودی بادمجان کاملاً متفاوت است. کشاورزان عزیز باید اطلاعات کافی در مورد نیاز کودی هر کشت از یک طرف و میزان جذب مواد کودی ارائه شده به خاک از طرف دیگر توجه داشته باشد تا از تجمع پسماندهای کودی جلوگیری شود. مثلاً در کشت گلخانه‌ای خیار نیاز کودی در کشت بهاره با کاشت پائیزه کاملاً متفاوت است، چرا که طول روز، دمای خاک، سطح ریشه، توان تولید گیاه و ... خیلی باهم متفاوتند.

یکی از بهترین کارها برای ایجاد بالانس بین نیاز کودی کشت و مقدار کود ارائه شده استفاده از تجهیزات آزمایشگاهی برای مشخص کردن میزان قابل جذب بودن مواد اطراف ریشه است. در این روش به کمک تجهیزات تخصصی مقدار مواد کودی موجود در اطراف ریشه نمونه‌برداری شده سپس آنالیز شده و مقدار کودهای قابل جذب برای ریشه مشخص می‌گردد. روش دیگر اخذ اطلاعات نیاز کودی از شرکت‌های تولیدکننده‌ی بذرها است. شرکت‌های تولیدکننده‌ی مادر بهترین منبع برای اخذ این اطلاعات هستند چرا که با تمامی احتیاجات کودی بذر آشنائی دارند. نکته‌ای که باید دقت کرد میزان قابل جذب بودن مواد کودی ارائه شده به گیاه است چرا که میزان کود استفاده شده با میزان قابل جذب متفاوت است.

استفاده از کودهای مدرن با قابلیت جذب بالا و عدم ایجاد پسماند یا حداقل پسماند

متاسفانه عمده‌ی کودهای استفاده شده در کشور از تکنولوژی تولید بسیار پائین برخوردار هستند. کودهائی مثل اوره، منوآمونیوم فسفات، دی آمونیوم فسفات و ... که در ایران به عنوان ماده‌ی کودی استفاده می‌شود، در حال حاضر در کشورهای مدرن کشاورزی به هیچ عنوان استفاده نمی شوند چرا که این کودها اصولاً قدرت ماندگاری و جذب بسیار پائین داشته و در مدت زمان بسیار کوتاهی از دسترس گیاه خارج شده و به مواد غیرقابل جذب در خاک تبدیل می‌شوند. استفاده از این مواد به عنوان کود یکی از عمده‌ترین دلایل شوری خاک‌های زراعی، کاهش میزان باردهی، کاهش ارزش غذائی محصولات کشاورزی، افزایش روزافزون بیمارهای خاص (انواع سرطان‌ها) و ... است.
محاسن کودهای مدرن در مقایسه با کودهای مورد استفاده‌ی موجود:

  1. تامین چند عنصر بصورت یکجا (نظریه‌ی بشکه آب)
  2. امکان ماندگاری بالا بصورت قابل جذب در اطراف ریشه
  3. امکان جذب بالا از طریق ریشه
  4. امکان محلول پاشی

بازگشت