لاله؛ نحوه کاشت، پرورش و مراقبت
توسط واحد آموزش (بروزرسانی: )
لالهها پیازهای نمادینی هستند که در ماههای فروردین یا اردیبهشت گل میدهند و باغها را با رنگهای متنوع پر میکنند. این گلها شامل هیبریدهایی در تمام رنگها به جز آبی واقعی هستند. اکثر لالهها گلهایی فنجانیشکل با یک گل روی هر ساقه دارند، اگرچه برخی چندگل، موجدار، حاشیهدار یا دوتایی هستند.
این پیازها به نور کامل خورشید، خاک خنثی تا کمی اسیدی غنیشده با کمپوست و خاک با زهکشی خوب و خشکتر نیاز دارند، زیرا شرایط مرطوب باعث پوسیدگی پیازها میشود. اکثر گونههای لاله یا پیازهای برچسبخورده بهعنوان چندساله در مناطق سردسیر با دوره سرمای زمستانی هرساله بازمیگردند.
توجه: لالهها برای انسان و حیوانات خانگی سمی هستند.
کاشت لاله
زمان کاشت
لالهها معمولاً در پاییز کاشته میشوند. باغبانان در مناطق سرد باید آنها را در شهریور ماه بکارند، در حالی که در مناطق گرمتر میتوانند تا آذر ماه کاشت را انجام دهند. بهترین ماه برای کاشت لاله در منطقه خود را بررسی کنید. همچنین میتوان لالهها را در بهار کاشت.
مکان کاشت
لالهها بهعنوان گیاهان چندساله در مناطقی با زمستانهای مرطوب و خنک تا سرد و تابستانهای گرم و خشک بهترین عملکرد را دارند. از آنجا که در اوایل بهار شکوفا میشوند، زیر درختان و بوتههای برگریز که بعداً سایه ایجاد میکنند، مکان مناسبی برای کاشت هستند.
نحوه کاشت
پیازها را در عمق ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر (حدود سه برابر اندازه پیاز) در مکانی آفتابی با خاکی با زهکشی خوب بکارید. پیازها را با فاصله ۵ تا ۱۲ سانتیمتر (بسته به اندازه پیاز) و با انتهای نوکتیز رو به بالا قرار دهید. لالهها اگر در گروههای حدود ۱۰ پیازی کاشته شوند، نمایش بهتری دارند.
یکساله در مقابل چندساله
لالهها گاهی بهصورت یکساله پرورش داده میشوند، بهویژه انواع هیبرید. هیبریدها، مگر اینکه بهعنوان چندساله یا طبیعیشونده برچسبگذاری شوند، بهندرت سال بعد دوباره گل میدهند.
مراقبت
نیازهای اصلی مراقبت از لالهها عبارتاند از:
- کاشت پیازها در پاییز؛ آنها به سرمای زمستانی برای جوانهزنی در بهار نیاز دارند.
- انتخاب مکانی با نور کامل خورشید؛ زیر درختان برگریز مناسب است، زیرا در زمستان و اوایل بهار بدون برگ و آفتابی هستند.
- اطمینان از زهکشی خوب خاک برای جلوگیری از آبماندگی یا رطوبت بیشازحد؛ تنها در صورت خشکی و عدم بارندگی به مدت یک تا دو هفته آبیاری کنید.
- هنگام کاشت پیازها، خاک را با کمپوست، پودر استخوان یا کود گرانوله تغذیه کنید.
نور
همه انواع لالهها نور کامل خورشید را ترجیح میدهند. مناطق زیر درختان برگریز در تابستان سایهدار و در بهار آفتابی هستند و برای پرورش لالهها ایدهآلاند.
خاک
لالهها خاک غنی با زهکشی خوب و pH خنثی تا کمی اسیدی را ترجیح میدهند. افزودن کمپوست قبل از کاشت باعث بهبود زهکشی و تأمین مواد مغذی میشود. همچنین میتوانید چند سانتیمتر کمپوست روی خاک اضافه کنید تا کرمهای خاکی با حفر تونل، گردش هوا و بافت خاک را بهبود دهند.
آبیاری
بلافاصله پس از کاشت پیازها، آنها را بهطور کامل آبیاری کنید، اما پس از آن فقط در دورههای خشک طولانی آبیاری کنید. اگر هر یک تا دو هفته باران ببارد، نیازی به آبیاری نیست. در مناطق خشک، هر دو هفته یکبار آبیاری کنید.
دما و رطوبت
لالهها در مناطقی با زمستانهای خنک تا سرد و تابستانهای خشک و گرم (مناطق USDA 3 تا ۸) بهترین رشد را دارند. آنها به ۱۲ تا ۱۴ هفته دمای زیر ۱۲.۸ درجه سانتیگراد برای گلدهی نیاز دارند. در مناطق گرمتر، باید بهصورت یکساله با پیازهای پیشسردشده کاشته شوند. لالهها در مناطق خشک بهتر عمل میکنند، زیرا رطوبت بالا و باران زیاد بهار و تابستان میتواند باعث پوسیدگی پیازها شود.
کوددهی
هنگام کاشت، کمپوست، پودر استخوان یا کود گرانوله به گودال کاشت اضافه کنید. در بهار بعدی که جوانه میزنند، دوباره تغذیه کنید. برای مقدار استفاده، دستورالعملهای روی برچسب محصول را دنبال کنید.
نمادگرایی لاله و دانستنیهای جالب
- لالهها از آسیای مرکزی سرچشمه گرفتهاند و در ترکیه محبوب شدند. در قرن هفدهم، ترکیه این گلها را به هلند معرفی کرد. هلند اکنون بزرگترین تولیدکننده لاله در جهان است.
- لاله نماد عشق واقعی است و با داستانهای فولکلور مرتبط است که در آن لالههای قرمز از خاکی که خون عاشقان ریخته شده بود، روییدند.
- رنگهای مختلف لاله معانی عمیقی دارند: قرمز نماد عشق پایدار، سفید برای بخشش، صورتی برای عشق دوستانه یا خانوادگی، زرد برای عشق ردشده و بنفش برای سلطنت.
- لالهها گل مرتبط با یازدهمین سالگرد ازدواج هستند.
هرس
برای پرورش لالهها بهصورت چندساله، بلافاصله پس از گلدهی، ساقههای گل را جدا کنید تا گیاه انرژی خود را صرف تولید بذر نکند، که باعث کاهش عمر پیاز میشود. برگها را تا زمانی که در اواسط تا اواخر تابستان زرد شوند، نگه دارید تا انرژی پیاز تأمین شود.
تکثیر لالهها
لالهها به دو روش تکثیر میشوند: از طریق پیازچههای زیرزمینی که از پیاز مادر جدا میشوند و از طریق بذرهای تولیدشده توسط گلها.
تکثیر با پیازچه
رایجترین و سریعترین روش، جدا کردن پیازچهها در پاییز است:
- پیازها را با بیلچه یا بیل از خاک درآورید، خاک را پاک کنید و پیازچههای کوچک را از پیاز مادر جدا کنید.
- پیازچههای نرم یا بدشکل را دور بریزید.
- پیازچهها و پیاز مادر را در عمق حدود سه برابر قطر پیاز، با انتهای نوکتیز رو به بالا بکارید.
توجه: پیازهای تازه جدا شده ممکن است در چند سال اول فقط برگ تولید کنند و در سال سوم گل بدهند.
تکثیر با بذر
تکثیر با بذر غیرمعمول است، زیرا رشد لالهها از بذر بسیار کند است و بذرهای هیبریدها معمولاً شبیه گیاه اصلی نمیشوند. اما گونههای غیرهیبرید با بذر قابل تکثیر هستند:
- بذرها را از غلافهای خشکشده پس از گلدهی جمعآوری کنید و حداقل ۱۲ تا ۱۴ هفته در یخچال نگه دارید.
- در اواخر فوریه (اسفند) بذرها را روی سطح خاک گلدان با مخلوط کاشت بپاشید و با ۰.۶ سانتیمتر خاک بپوشانید.
- گلدانها را در مکانی آفتابی و مرطوب نگه دارید تا بذرها جوانه بزنند.
- در بهار، تابستان و پاییز، هفتهای یکبار با کود متعادل ۱۰-۱۰-۱۰ (نصف دوز) تغذیه کنید تا ریشههای پیازی شکل بگیرند.
- در اواخر پاییز، گلدانها را به یخچال یا چارچوب سرد منتقل کنید تا حداقل ۱۲ هفته سرد شوند.
- پس از دوره سرما، گلدانها را به فضای باز برگردانید تا در فصل دوم رشد کنند. سپس گیاهان را به مکان دائمی باغ منتقل کنید.
کاشت در گلدان و جابهجایی
لالهها بهراحتی در گلدانهای با زهکشی خوب و پرشده با خاک گلدانی استاندارد رشد میکنند. برای گلدهی در اواسط زمستان در داخل خانه، زمانبندی مهم است، زیرا پیازها به ۱۲ تا ۱۴ هفته سرما نیاز دارند:
- پیازهای سردشده را در عمق ۵ تا ۷ سانتیمتر بکارید، خاک را کمی مرطوب کنید و گلدانها را در مکانی خشک و خنک (۲ تا ۱۳ درجه سانتیگراد) نگه دارید.
- پس از دوره سرما، گلدانها را به اتاقی روشن با دمای ۱۵ تا ۱۸ درجه سانتیگراد منتقل کنید. در عرض سه تا پنج هفته، گلها شکوفا میشوند.
- پیازهای گلدانی بهندرت در فصل بعد دوباره گل میدهند؛ بهتر است بهعنوان یکساله دور ریخته شوند.
زمستانگذرانی
در مناطق سرد، لالههای باغی نیازی به محافظت زمستانی ندارند. اما در پاییز آبیاری را متوقف کنید تا از پوسیدگی پیازها در خاک مرطوب زمستانی جلوگیری شود. بذرهای تازه کاشتهشده در گلدان برای اولین زمستان به چارچوب سرد نیاز دارند.
آفات و بیماریهای رایج
پیازها و برگهای لاله برای حیواناتی مانند گوزن، سنجاب و جوندگان جذاب هستند. در برخی مناطق، بهتر است لالهها را در گلدانهای محافظتشده بکارید یا با دفعکنندهها و کاشت کنار نرگس محافظت کنید.
آفات حشرهای
- شپشکها: با آبپاشی یا له کردن با انگشتان از بین ببرید.
- کنههای پیاز: پیازهای خریداریشده را بررسی کنید. خیساندن پیازها به مدت دو دقیقه در آب ۴۸.۹ درجه سانتیگراد کنهها را از بین میبرد.
- تریپس: با تلههای چسبناک یا معرفی کفشدوزک و بالسبزها کنترل شوند. آسیب تریپس بهصورت رگههای قهوهای یا نقرهای روی برگها ظاهر میشود.
بیماریها
- پوسیدگی پایه: بهصورت لکههای قهوهای تیره یا قارچ صورتی/سفید روی پیازها. گیاهان مبتلا ممکن است بدشکل شوند یا زود بمیرند. پیازهای بیمار را دور بیندازید و پیازهای جدید را با قارچکش درمان کنید.
- قارچ آتش: باعث بدشکلی یا عدم ظهور گیاهان میشود. گیاهان مبتلا ممکن است شاخههای پیچخورده یا مناطق مرده با حلقههای سبز تیره داشته باشند. با قارچکش درمان کنید.
چگونه لالهها را به گلدهی تشویق کنیم
لالهها پیازهای چندساله هستند، اما انواع هیبرید معمولاً عمر کوتاهی دارند. پیازهای بالغ در بهار با شرایط ایدهآل (آفتاب فراوان و خاک حاصلخیز با زهکشی خوب) بهطور قابلاعتماد گل میدهند.
ماههای گلدهی
لالهها معمولاً در آوریل یا مه (فروردین یا اردیبهشت) گل میدهند، با برگهایی که در مارس (اسفند) ظاهر میشوند. میتوان آنها را با سرد کردن ۱۲ هفتهای در داخل خانه زودتر به گلدهی واداشت.
مدتزمان گلدهی
لالهها بسته به دمای خنک (۷ تا ۱۳ درجه سانتیگراد) یک تا دو هفته گل میدهند. در دماهای گرمتر، گلها چند روز دوام میآورند. آنها در همان فصل دوباره گل نمیدهند.
لالهها برای برش مناسباند. برای ماندگاری بیشتر:
- هر روز ۱ سانتیمتر از انتهای ساقه را ببرید.
- آب سرد را روزانه پر کنید.
- برگهای زیر سطح آب را جدا کنید.
- گلدان را در نور مستقیم خورشید قرار ندهید.
- لالهها را با نرگس در یک گلدان نگذارید، زیرا نرگس سمی ترشح میکند.
عدم گلدهی
دلایل عدم گلدهی:
- پیازها هنوز بالغ نشدهاند. پیازهای کوچک پس از تقسیم ممکن است یک تا دو سال فقط برگ تولید کنند.
- پیازها خیلی قدیمیاند. هیبریدها عمر کوتاهی دارند؛ پیازهای جوانتر را جدا و دوباره بکارید.
- نور خورشید کافی نیست. لالهها گیاهانی آفتابدوست هستند.
- تغذیه ناکافی. هنگام کاشت و هر بهار کود پیازی بدهید.
شکل و بوی گلهای لاله
گلها معمولاً فنجانیشکل با سه گلبرگ و سه کاسبرگ هستند، اما انواع موجدار، حاشیهدار یا دوتایی شبیه گل صدتومانی نیز وجود دارند. بسیاری از لالهها بیبو هستند، اما برخی بوی عسل یا مرکبات سبز دارند.
تشویق به گلدهی بیشتر
برای بازگشت سالانه لالهها:
- پیازهای برچسبخورده بهعنوان طبیعیشونده یا چندساله را برای مناطق مختلف مناسب انتخاب کنید.
- برخی پرورشدهندگان پیازها را پس از گلدهی درمیآورند، سرد میکنند و دوباره میکارند یا بهعنوان یکساله دور میریزند.
سرزنی گلها
برای حفظ پیازها برای سال بعد، گلهای پژمرده را فوراً جدا کنید تا گیاه انرژی خود را صرف تولید بذر نکند.
مراقبت پس از گلدهی
پس از سرزنی، اجازه دهید برگها بهطور طبیعی زرد شوند. حدود شش هفته پس از گلدهی، پیازها را درآورید، پیازهای آسیبدیده را دور بیندازید، خشک کنید و در جای خشک و تاریک تا پاییز نگه دارید.
مشکلات رایج
در مکان و اقلیم مناسب، لالهها نسبتاً بیدردسر هستند، اما هیبریدها ممکن است طی سه تا چهار سال ضعیف شوند. مشکلات رایج دیگر:
افتادن انواع بلند
برخی هیبریدها با گلهای بزرگ و ساقههای تا ۶۰ سانتیمتر ممکن است نیاز به تکیهگاه داشته باشند، بهویژه در مکانهای نیمهسایه که باعث بلند و ضعیف شدن ساقهها میشود.
فروپاشی گیاه در سطح زمین
نرم شدن و فروپاشی ساقهها معمولاً به دلیل پوسیدگی ریشه یا ساقه ناشی از خاک بیشازحد مرطوب است.
برگهای پیچخورده یا بدشکل
این معمولاً نشانه بیماری قارچی شدید (پوسیدگی ریشه یا قارچ آتش) است که نیاز به کندن و نابودی پیاز دارد.
گلها یا غنچههای رگهدار و بدشکل
این معمولاً نشانه ویروس لاله است که درمانی ندارد. گیاهان مبتلا را جدا کرده و دور بیندازید (نه در کمپوست).
سوالات متداول
بهترین زمان برای کاشت پیاز لاله چه وقتی است؟
پیازهای لاله معمولاً در پاییز کاشته میشوند. در مناطق سرد، بهتر است از اوایل شهریور و در مناطق گرمتر تا آذر کاشته شوند تا در زمستان سرمای لازم را برای گلدهی در بهار تجربه کنند.
چرا لالهها در سال بعد گل نمیدهند؟
برخی انواع هیبریدی لاله بهطور طبیعی فقط یکبار گل میدهند. همچنین نور ناکافی، خاک نامناسب یا پیازهای ضعیف میتوانند مانع گلدهی مجدد شوند. استفاده از پیازهای "چندساله" و تأمین شرایط مناسب میتواند به گلدهی سالانه کمک کند.
آیا لالهها برای حیوانات خانگی خطرناک هستند؟
بله، همه بخشهای گیاه لاله بهویژه پیاز آن برای انسان و حیوانات خانگی مانند سگ و گربه سمی است. در صورت بلع، ممکن است علائم گوارشی یا مسمومیت ایجاد شود. بهتر است این گلها دور از دسترس حیوانات کاشته شوند.
دیدگاهها
افزودن دیدگاه