آفت زنجره یا جیرجیرک انگور [کنترل و مقابله موثر]

زنجره مو یا به اصطلاح برخی از کشاورزان «سیرسیرک» یکی از آفات مهم تاکستان‌ها است. این حشره در مرحله بالغ دارای بال‌های شفاف و رگ‌بندی مشخص بوده و صدای معروف آن در فصل فعالیت، یکی از نشانه‌های حضور زنجره در باغ است. زنجره مو در بسیاری از مناطق موکاری ایران دیده می‌شود و در صورت افزایش جمعیت می‌تواند خسارت قابل توجهی به تاکستان وارد کند؛ به طوری که در برخی باغات خسارت آن تا ۴۰ تا ۵۰ درصد نیز گزارش شده است. این آفت در استان‌هایی مانند کرمانشاه، کردستان، همدان، لرستان، خوزستان، آذربایجان شرقی و غربی، مرکزی، قزوین، قم، تهران، اصفهان، سمنان، کرمان و سایر مناطق موکاری کشور مشاهده شده است.

خسارت اصلی زنجره مو به دلیل تغذیه حشره از شیره گیاهی ایجاد می‌شود. حشرات بالغ و مراحل نابالغ با فرو بردن خرطوم خود در بافت‌های گیاه از شیره آن تغذیه می‌کنند و در صورت بالا بودن جمعیت، باعث ضعف بوته، کاهش رشد و کاهش توان گیاه برای تولید محصول می‌شوند. علاوه بر این، فعالیت زنجره‌ها و تخم‌ریزی آنها می‌تواند به سرشاخه‌ها و شاخه‌های جوان آسیب وارد کند.

یکی از ویژگی‌های مهم زنجره مو، چرخه زندگی آن است. بخشی از زندگی این حشره در خاک و در نزدیکی ریشه گیاه می‌گذرد و پوره‌ها برای تغذیه از شیره ریشه در خاک فعالیت می‌کنند. پس از طی این مرحله، پوره‌ها از خاک خارج شده و به حشره بالغ تبدیل می‌شوند. به همین دلیل مشاهده حشرات بالغ روی تاک‌ها تنها بخشی از مشکل را نشان می‌دهد و برای مدیریت آفت باید چرخه زندگی آن و زمان خروج پوره‌ها از خاک نیز مورد توجه قرار گیرد.

میزبان زنجره مو، تنها انگور نیست و این آفت می‌تواند از طیف نسبتاً گسترده‌ای از گیاهان تغذیه کند. از جمله میزبان‌های گزارش‌شده می‌توان به درختان دانه‌دار و هسته‌دار مانند سیب، بادام، هلو، آلبالو، به و گلابی و همچنین گیاهانی مانند انار، گردو، سنجد و پسته اشاره کرد. برخی درختان غیرمثمر مانند نارون، زبان گنجشک، سپیدار، ازگیل ژاپنی، تبریزی، درخت ابریشم و نسترن نیز می‌توانند در چرخه زندگی و تغذیه این حشره نقش داشته باشند. همچنین تعدادی از گیاهان زراعی نیز به عنوان میزبان زنجره گزارش شده‌اند.

به همین دلیل، در باغ‌هایی که در اطراف آنها درختان یا گیاهان میزبان دیگری وجود دارد، مدیریت زنجره تنها با توجه به تاک‌ها انجام نمی‌شود و وضعیت پوشش گیاهی اطراف باغ نیز می‌تواند در میزان حضور و گسترش این آفت مؤثر باشد.

برای مقابله با زنجره مو بهتر است فقط به از بین بردن حشرات بالغ روی تاک‌ها اکتفا نکنیم. این آفت بخشی از چرخه زندگی خود را در خاک و در نزدیکی ریشه سپری می‌کند و به همین دلیل، یک برنامه مؤثر باید تا حد امکان مراحل مختلف فعالیت آفت را مورد توجه قرار دهد.

در برنامه‌ای که ما برای این منظور پیشنهاد می‌کنیم، از دو جبهه وارد عمل خواهیم شد:

1. هدف قرار دادن چرخه زندگی زنجره و کاهش شرایط مناسب برای ادامه فعالیت و تکثیر آفت
2. تقویت بنیه گیاه و بهبود شرایط تغذیه‌ای گیاه و محیط ریشه برای افزایش توان تاک در برابر خسارت آفت

برای رسیدن به این هدف، برنامه زیر در دو مرحله اجرا می‌شود. زمان اجرای برنامه نیز اهمیت زیادی دارد و در صورت امکان، بهتر است با دوره فعالیت و خروج پوره‌های زنجره از خاک هماهنگ شود.

مرحله اول: شروع برنامه کنترل زنجره

زمان اجرا: بلافاصله بعد از دریافت کودها
نحوه اجرا: محلول‌پاشی و رساندن محلول به ناحیه ریشه، مطابق دستور مصرف محصولات
دفعات استفاده: ۲ بار با فاصله ۱۵ الی ۲۰ روز
مقادیر مورد استفاده در ۱۰۰ لیتر آب:

نکات مهم:

• بهتر است محلول‌پاشی در ساعات اولیه یا پایانی روز انجام شود تا شرایط مناسب‌تری برای عملکرد و جذب محصولات فراهم باشد.
• در روزهای بارانی یا زمانی که احتمال بارندگی وجود دارد، محلول‌پاشی انجام نشود.
• مقادیر ذکر شده در جدول برای ۱۰۰ لیتر آب است.
• در زمان اجرای برنامه، قسمت‌های مختلف تاک به‌صورت مناسب تحت پوشش محلول قرار گیرد و در صورت توصیه مصرف محصول برای ناحیه ریشه، محلول به اندازه کافی در محدوده ریشه نیز رسانده شود.
• نوبت دوم این مرحله ۱۵ الی ۲۰ روز بعد از نوبت اول انجام شود. در صورتی که این زمان با دوره خروج پوره‌های زنجره از خاک هماهنگ شود، اجرای برنامه می‌تواند نتیجه مناسب‌تری در مدیریت آفت داشته باشد.

مرحله دوم: تقویت تاک و افزایش توان گیاه

پس از اجرای مرحله اول، در مرحله دوم تمرکز برنامه بیشتر بر تقویت تاک و تأمین عناصر مورد نیاز گیاه است. تاکی که از نظر تغذیه‌ای وضعیت مناسبی داشته باشد، توان بیشتری برای ادامه رشد و تحمل خسارت آفات خواهد داشت.

زمان اجرا: ۵ الی ۷ روز بعد از آخرین نوبت مرحله اول
نحوه اجرا: محلول‌پاشی
دفعات استفاده: یک بار
مقادیر مورد استفاده در ۱۰۰ لیتر آب:

نکات مهم:

• بهتر است محلول‌پاشی در ساعات اولیه یا پایانی روز انجام شود.
• در روزهای بارانی یا زمانی که احتمال بارندگی وجود دارد، محلول‌پاشی انجام نشود.
• مقادیر ذکر شده در جدول برای ۱۰۰ لیتر آب است.
• محلول‌پاشی روی قسمت‌های سبز گیاه، شامل برگ و ساقه، به‌صورت یکنواخت انجام شود.
• این مرحله ۵ الی ۷ روز بعد از آخرین نوبت مرحله اول انجام شود.

برای اجرای این برنامه، بسته مقابله با زنجره مو شامل محصولات مورد نیاز مراحل مختلف برنامه تهیه شده است. اگر برای تاکستان خود با مشکل زنجره مو (جیرجیرک انگور) مواجه هستید و مایل به استفاده از این برنامه هستید، می‌توانید برای دریافت و خرید بسته با ما تماس بگیرید.

همکاران ما آماده‌ی پاسخگویی به سوالات فنی شما درباره‌ی نحوه‌ی اجرای برنامه، مقدار مصرف محصولات و تغذیه‌ی تاکستان هستند تا بتوانید برنامه را متناسب با شرایط باغ خود اجرا کنید.