چگونه درخت پسته بکاریم و پرورش دهیم
توسط واحد آموزش (بروزرسانی: )
کاشت و پرورش درخت پسته، اگرچه نیازمند صبر، دانش و شرایط اقلیمی خاصی است، اما میتواند تجربهای سودآور و رضایتبخش برای علاقهمندان به باغداری باشد. پسته یکی از ارزشمندترین محصولات کشاورزی ایران و جهان به شمار میرود و با داشتن ویژگیهایی همچون مقاومت بالا به خشکی و نیاز آبی کم، گزینهای مناسب برای مناطق خشک و نیمهخشک است. در این راهنما، گامبهگام با اصول کاشت، نگهداری، و برداشت درخت پسته آشنا میشوید تا بتوانید با آمادگی کامل، باغ پستهی خود را پایهگذاری و مدیریت کنید.
اطلاعات سریع
- درختان پسته تا ارتفاع حدود ۹ متر رشد میکنند و ریشه اصلی آنها (ریشه عمقی) نیز به همان اندازه بلند میشود.
- پستهها از نظر گیاهشناسی آجیل نیستند،درست مانند بادام هندی. آنها میوههای شفتدار هستند، پسته در واقع دانهای درون میوه است، نه خود میوه.
- بین ۵ تا ۷ سال زمان میبرد تا بتوانید از درخت خود برداشت پسته داشته باشید، اگرچه درختان پیوندی ممکن است در عرض ۳ تا ۵ سال محصول دهند.
محل رشد درخت پسته
درختان پسته به شرایط خاص اقلیمی نیاز دارند؛ در غیر این صورت، رشد آنها دشوار خواهد بود. آنها به تابستانهایی با دمای بالای ۳۸ درجه سانتیگراد و زمستانهایی بدون یخبندان نیاز دارند. همچنین، این درختان برای باردهی و خروج از خواب زمستانی، به یک دوره سرمای طولانی نیاز دارند. گردهافشانی درختان پسته توسط باد انجام میشود، بنابراین وجود نسیم در بهار و اوایل تابستان ضروری است.
کاشت درخت پسته
نکات مهم برای کاشت موفق:
- درختان نر و ماده تهیه کنید: پسته درختی دوپایه است؛ یعنی گلهای نر و ماده روی درختان جداگانه قرار دارند. برای تولید پسته باید هر دو درخت نر و ماده را داشته باشید؛ زیرا پسته از گل ماده حاصل میشود.
- نسبت درست نر به ماده: برای هر ۸ تا ۱۰ درخت ماده، یک درخت نر کافی است. نهالستانهای معتبر نوع درخت را مشخص میکنند.
- زمان مناسب برای کاشت: درختان جوان که بهصورت گلدانی فروخته میشوند باید در اوایل بهار، زمانی که هنوز در خواب هستند، کاشته شوند.
مکان مناسب برای کاشت
مکانی را انتخاب کنید که خاکی شنی، لومی و با زهکشی مناسب داشته باشد و نسیم ملایمی در آن بوزد، چون برای گردهافشانی مهم است. از کاشت در خاکهای مرطوب پرهیز کنید.
زمان کاشت
چه درخت گلدانی بکارید چه ریشهلخت، باید در اوایل بهار و زمانی که نهال هنوز در خواب زمستانی است، آن را بکارید. این کار از شوک انتقال جلوگیری کرده و بیشترین زمان رشد را برای استقرار درخت فراهم میکند.
روش کاشت
درختان را با فاصله حداقل ۶ متر از یکدیگر بکارید. گودال باید حداقل دو برابر قطر گلدان نهال باشد و حدود ۲٫۵ سانتیمتر عمیقتر از آن.
مراحل:
- درخت را با دقت از گلدان خارج کرده و در گودال قرار دهید.
- گودال را با خاک اصلی پر کرده و خاک را فشار دهید.
- بلافاصله بهطور عمیق آبیاری کنید تا حبابهای هوا از بین برود.
- درخت را قیم بزنید و اطراف آن را مالچپاشی کنید تا رطوبت خاک حفظ و علفهای هرز کنترل شوند.
نکته
به یاد داشته باشید که بادهای شدید در بهار و تابستان برای برداشت خوب پسته ضروریاند. درخت نر باید طوری کاشته شود که باد غالب گرده را به سمت درخت ماده ببرد. معمولاً یک درخت نر میتواند درختان مادهای تا شعاع ۱۵ متری را گردهافشانی کند.
مراقبت از درخت پسته
نور
درخت پسته باید در مکانی با نور کامل (حداقل ۸ ساعت آفتاب در روز) کاشته شود.
خاک
خاک مناسب برای درخت پسته باید سبک، شنی، لومی و دارای زهکشی خوب باشد. از کاشت در خاکهای مرطوب، اشباع یا سنگین پرهیز کنید. ریشه عمقی درخت باید بتواند به اعماق زمین برسد.
آب
درختان پسته بسیار مقاوم به خشکی هستند و برای مناطق خشک مناسباند. با این حال، برای برداشت پستهی فراوان، به آبیاری عمیق اما با فاصله زمانی نیاز دارند. اگر چندین درخت دارید، استفاده از سیستم آبیاری قطرهای را در نظر بگیرید.
دما و رطوبت
دمای مطلوب برای رشد درخت پسته حدود ۳۸ درجه سانتیگراد است. در زمستان، درخت به حداقل ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ ساعت تجمعی دما بین ۰ تا ۷ درجه سانتیگراد نیاز دارد تا برگ و جوانهی جدید تولید کند. درخت پسته دمای زیر صفر یا خاک یخزده را تحمل نمیکند. گرما را دوست دارد، ولی در اقلیمهای گرم و مرطوب عملکرد ضعیفی دارد.
کوددهی درخت پشته
قبل از افزودن کود، خاک را آزمایش کنید تا کمبود مواد مغذی مشخص شود. برای تغذیه مناسب درخت از کودهایی با نیتروژن، فسفر یا پتاس استفاده کنید. زمان مناسب کوددهی از اواخر زمستان تا اوایل بهار است.
چگونه پسته برداشت کنیم
اگر تصمیم به کاشت درخت پسته گرفتهاید، باید آمادهٔ یک انتظار نسبتاً طولانی باشید. از اولین برداشت بین ۵ تا ۷ سال پس از کاشت، معمولاً یک دهه طول میکشد تا درخت به بیشترین باردهی خود برسد.
وقتی زمان برداشت پستهها در مهرماه (اکتبر) فرا میرسد، پوسته بیرونی آنها به رنگ صورتی-زرد زیبایی درمیآید و اپیکارد (پوسته بیرونی مغز) از پوسته داخلی جدا میشود. هنگامی که این اتفاق میافتد، با زدن به شاخهها، پستهها را از درخت جدا کنید.
برای برداشت آسان، بهتر است قبل از تکان دادن شاخهها، یک پارچه یا برزنت زیر درخت پهن کنید.
پس از برداشت، برای حفظ طعم و تازگی، پوستههای بیرونی (اپیکاردها) را ظرف ۲۴ ساعت جدا کنید.
نگهداری درخت پسته در گلدان و انتقال
این درختان را میتوان بهمدت ۳ تا ۵ سال بهصورت نهال گلدانی نگهداری کرد. اما نگهداری درخت پسته در گلدان یا داخل خانه برای مدت طولانی توصیه نمیشود. درخت باید در زمین کاشته شود تا بتواند رشد کند و بالغ شود. چون دارای ریشهای عمقی است، در صورت رشد طولانیمدت در گلدان ممکن است رشد ریشه محدود و ضعیف شود.
هرس درخت پسته
هرس درخت پسته در اواسط تابستان به شاخهدهی بهتر و رشد ضخیمتر درخت کمک میکند. برای تحریک رشد مداوم، ممکن است لازم باشد سالانه دو یا سه بار هرس انجام دهید. هنگام هرس مراقب باشید گلها را حذف نکنید. گلهای پسته کوچک، به رنگ قهوهای-سبز، بدون گلبرگ و بدون جلوهی خاصی هستند.
درختان جوان را بهگونهای هرس کنید که شاخههایی بهعنوان شاخههای اصلی باقی بمانند. این شاخهها باید بهطور یکنواخت در اطراف تنه پراکنده باشند. شاخههایی که دقیقاً روبهروی هم رشد کردهاند باید حذف شوند. همچنین، تمام شاخههایی که زیر پایینترین شاخهٔ اصلی (در ارتفاع حدود ۶۰ تا ۸۰ سانتیمتر از سطح خاک) هستند، قطع شوند. سایر شاخهها را تا حدود ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر کوتاه کنید.
تکثیر درخت پسته
تکثیر درختان پسته معمولاً از طریق پیوند جوانه (بادیینگ) بافت گیاه مادری بر روی پایهٔ مقاوم به بیماری در پاییز انجام میشود. این فرایند پیچیده و دشوار است و معمولاً افراد غیرمتخصص در انجام موفق آن توفیق ندارند.
پسته برای تکثیر از طریق قلمهزنی مناسب نیست، چون درخت حاصل عملکردی مشابه درخت مادر نخواهد داشت.
چگونه درخت پسته را از دانه بکاریم
اگر قصد کاشت پسته دارید، بهتر است آن را از نهالستان تهیه کنید. کاشت درخت پسته از طریق دانه توصیه نمیشود، زیرا تضمینی وجود ندارد که درخت حاصل، ماده و بارده باشد. همچنین، این درخت ویژگیهای ژنتیکی پایه پیوندی را نخواهد داشت و مقاومت آن در برابر بیماریها کمتر خواهد بود.
آفات و بیماریهای رایج
شرایط بسیار مرطوب (چه بهدلیل آبیاری، فاصلهگذاری نامناسب یا اقلیم) باعث گسترش بیماریای به نام «بلایت دیررس آلترناریا» (Alternaria alternata) میشود که لکههای برگ با هاگهای سیاه ایجاد میکند.
بیماری بوتریتیس نیز در بهارهای مرطوب، بهویژه برای درختان نر مشکلساز میشود. پژمردگی ورتیسیلیومی (Verticillium dahliae) بیماریای است که میتواند کاملاً مخرب باشد و حتی باعث مرگ درخت شود. برای جلوگیری از آن، نهالهایی با پایه مقاوم به بیماری تهیه کنید.
سوالات متداول
چه مدت پس از کاشت میتوان از درخت پسته محصول برداشت کرد؟
درخت پسته معمولاً پس از ۵ تا ۷ سال شروع به باردهی میکند. اگر نهال پیوندی باشد، این زمان میتواند به ۳ تا ۵ سال کاهش یابد. رسیدن به حداکثر باردهی ممکن است بیش از یک دهه زمان ببرد.
آیا میتوان درخت پسته را در گلدان یا داخل خانه نگهداری کرد؟
درخت پسته را میتوان در سالهای اولیه در گلدان نگهداری کرد (تا ۳ تا ۵ سال)، اما برای رشد کامل و باردهی مناسب، باید در زمین کاشته شود. بهدلیل داشتن ریشهی عمقی، رشد طولانیمدت در گلدان توصیه نمیشود.
چه نوع اقلیمی برای کاشت درخت پسته مناسب است؟
درخت پسته به تابستانهای بسیار گرم (بالای ۳۸ درجه سانتیگراد) و زمستانهای بدون یخبندان اما دارای سرما (۰ تا ۷ درجه سانتیگراد به مدت ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ ساعت) نیاز دارد. همچنین، این درخت در مناطق مرطوب و گرم عملکرد ضعیفی دارد.
دیدگاهها
افزودن دیدگاه