چگونه گلکلم بکاریم و از آن مراقبت کنیم
توسط واحد آموزش (بروزرسانی: )
گلکلم یکی از اعضای خانواده کلم است که در هوای خنک رشد خوبی دارد. این گیاه دارای برگهای ضخیم و بیضیشکل با رگبرگهای برجسته است. برگها و ساقه گلکلم هر دو خوراکی هستند. سر گلکلم، که بخش اصلی خوراکی آن محسوب میشود، از جوانههای گل توسعهنیافته تشکیل شده و معمولاً به آن خامه گفته میشود. طعم آن شبیه بروکلی و تا حدودی آجیلی است. این گیاه بهراحتی رشد نمیکند، زیرا به تغییرات دما بسیار حساس است و در برابر آفات و بیماریها آسیبپذیر میباشد. تمام انواع گلکلم، بهویژه نوع سفید، نیاز به بلانچ شدن دارند؛ یعنی باید سر گل با برگهایش پوشانده شود.
زمان کاشت گلکلم
برای برداشت تابستانه، نشاها را حدود دو هفته قبل از آخرین یخبندان بهاره بکارید. نشاهایی که سن آنها بیش از ۴ یا ۵ هفته باشد، بهخوبی رشد نمیکنند، بنابراین از نشاهای جوان استفاده کنید. پیش از انتقال نشاها به زمین، آنها را «مقاومسازی» کنید، یعنی بهتدریج به شرایط بیرون عادت دهید.
در مناطق سرد، معمولاً کاشت در اواسط تا اواخر تابستان برای برداشت پاییزه موفقتر است.
در مناطقی که یخبندان ندارند یا یخبندان خفیف دارند، میتوان گلکلم را از شهریور تا اسفند کاشت و در زمستان برداشت کرد.
محل کاشت
گلکلم را در مکانی با نور کامل آفتاب یا با سایه جزئی در بعدازظهر بکارید. خاک باید حاصلخیز، غنی از مواد ارگانیک و دارای زهکشی مناسب باشد. قوانین تناوب زراعی را رعایت کنید و در جایی که در دو سال گذشته دیگر سبزیجات خانواده کلم کاشته شدهاند، گلکلم نکارید.
فاصله کاشت، عمق و پشتیبانی
نشاهای گلکلم را با فاصله ۴۵ تا ۵۰ سانتیمتر در ردیفهایی با فاصله ۶۰ تا ۹۰ سانتیمتر بکارید.
نور
گیاه گلکلم به آفتاب کامل نیاز دارد، اما در مناطق گرم، مقداری سایه در بعدازظهر میتواند از سوختگی برگها جلوگیری کند.
بلانچ کردن گلکلم
برای جلوگیری از تغییر رنگ، بهویژه در انواع سفید، باید سر گلکلم را بلانچ کرد. طعم آن چندان تغییر نمیکند اگر به رنگ طبیعی مایل به زرد یا قهوهای برود، اما اگر بلانچ شود، شیرینتر و زیباتر باقی میماند.
زمان بلانچ را وقتی سر گلکلم به اندازه یک تخممرغ بزرگ رسید شروع کنید. برگهای بزرگ را روی سر تا کرده و با گیره یا کش آنها را ثابت کنید. برگها را خیلی سفت نبندید؛ باید نور را مسدود کنند ولی فضا برای رشد سر باقی بماند. برگهای پوشاننده را خشک نگه دارید و گهگاه زیرشان را برای بررسی حشرات نگاه کنید.
خاک
خاک مناسب گلکلم باید غنی از مواد ارگانیک و دارای pH بین ۶٫۵ تا ۷٫۵ باشد. زهکشی خوب بسیار مهم است.
آبیاری
گلکلم به رطوبت یکنواخت نیاز دارد. در صورت کمبود آب، سر گلکلم کوچک شده و طعم تلخی پیدا میکند. باید حداقل ۲٫۵ تا ۵ سانتیمتر آب در هفته دریافت کند، بهگونهای که آب تا عمق ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر در خاک نفوذ کند. در صورت خشک شدن، جوانهها باز شده و سر گل به صورت دانهدانه درمیآید. این مشکل ممکن است باعث تشکیل گلهای کوچک و ناقص شود که به آن «دکمهای شدن» میگویند.
دما و رطوبت
گلکلم آبوهوای خنک را دوست دارد ولی به یخبندان حساس است. در دمای بالاتر از ۲۷ درجه سانتیگراد دچار تنش میشود، به همین دلیل معمولاً در بهار یا پاییز کاشته میشود. استفاده از مالچ هنگام کاشت به حفظ رطوبت و خنک نگه داشتن خاک کمک میکند.
کوددهی
گلکلم گیاهی پُرنیاز است. هر ۲ تا ۴ هفته یکبار از کودهای کامل ارگانیک مانند کود جلبک دریایی یا امولسیون ماهی استفاده کنید. کودهای ارگانیک باعث سوختگی ازتی (نیتروژن) نمیشوند و بهتر هستند.
کمبود بر در خاک میتواند باعث توخالی شدن ساقه و تغییر شکل سر گلکلم شود. اگر با این مشکل مواجه شدید، خاک باغ را آزمایش کرده و طبق نتیجه، کود حاوی بور اضافه کنید.
برداشت
گلکلم طی ۲ تا ۳ ماه بعد از کاشت آماده برداشت میشود. وقتی سر گل به اندازه دلخواه رسید و جوانهها هنوز بستهاند، آن را برداشت کنید. اگر برداشت را به تعویق بیندازید، ممکن است گیاه به گل برود.
برای نگهداری طولانی، کل گیاه را با ریشه از خاک بیرون آورده، خاک آن را بتکانید و در محلی خنک، خشک، با تهویه خوب و تاریک از ریشه آویزان کنید. برای جلوگیری از خشک شدن بیش از حد، هر روز کمی آب روی آن اسپری کنید. در این شرایط، گلکلم تا یک ماه قابل نگهداری است.
کاشت گلکلم در گلدان
برای هر نشا از گلدانی با قطر و عمق حداقل ۳۰ سانتیمتر با سوراخهای زهکشی بزرگ استفاده کنید. از خاک گلدانی سبک و زهکشیشده استفاده کرده و گلدان را در محلی با سایه بعدازظهر قرار دهید. گلکلم نسبت به گرما حساس است و در گلدان بیشتر آسیبپذیر است.
در تابستان ممکن است لازم باشد هر روز آبیاری شود. به دلیل شسته شدن مواد مغذی با آبیاری مکرر، باید هر دو هفته یکبار با کود رقیقشده تغذیه شود.
گلکلم چون یکساله است، نیازی به تعویض گلدان ندارد.
هرس
برگهای زرد یا لکهدار را بلافاصله جدا کنید تا از گسترش بیماریها جلوگیری شود.
پرورش از بذر
گلکلم را میتوان از بذر پرورش داد. این کار انتخابهای بیشتری از نظر نوع گیاه به شما میدهد. برای کاشت بهاره، بذرها را ۴ تا ۶ هفته پیش از آخرین یخبندان در محیط داخلی بکارید. بهتر است از گلدانهای زیستتخریبپذیر استفاده کنید.
بذرها را به عمق یک سانتیمتر در خاک بکارید. دمای مناسب برای جوانهزنی خاک ۲۱ درجه سانتیگراد است. پس از جوانهزنی، دمای محیط را روی ۱۵ درجه سانتیگراد نگه دارید.
برای کاشت مستقیم در زمین، ۳ تا ۴ بذر را با فاصله ۴۵ سانتیمتر در ردیفهایی با فاصله ۶۰ تا ۹۰ سانتیمتر بکارید. پس از جوانهزنی، قویترین نشا را نگهداشته و بقیه را حذف کنید.
آفات و بیماریهای گل کلم
گلکلم مستعد حمله آفات خانواده کلم است؛ مانند مگس ریشه کلم، کرم کلم و شبپره کلم. پوشش ردیفی میتواند از تخمگذاری پروانهها جلوگیری کند. شتهها و سوسکهای ککمانند نیز به نشاهای جوان حمله میکنند.
جوندگانی مانند موش صحرایی نیز علاقه زیادی به کلم دارند. حصارکشی یا قفس فلزی بهترین راه محافظت در برابر آنهاست.
در مورد بیماریها، گلکلم ممکن است به پوسیدگی ساقه، پوسیدگی سیاه و بیماری ریشه چماقی مبتلا شود. بسیار مهم است که گلکلم را هر سال در یک نقطه نکارید و در پایان فصل، تمام بقایای گیاه را از زمین پاک کنید.
سوالات متداول
چه زمانی بهترین زمان برای کاشت گلکلم است؟
بهترین زمان برای کاشت گلکلم بستگی به آبوهوای منطقه دارد. در مناطق معتدل، کاشت در اوایل بهار برای برداشت تابستانه، یا در اواسط تا اواخر تابستان برای برداشت پاییزه مناسب است. در مناطق بدون یخبندان یا با زمستانهای ملایم، میتوان گلکلم را از شهریور تا اسفند کاشت و در زمستان برداشت کرد.
چرا سر گلکلم باز، دانهدانه یا قهوهای میشود؟
این مشکل معمولاً به دلیل کمآبی، گرمای زیاد یا قرار گرفتن بیش از حد در معرض نور خورشید رخ میدهد. برای جلوگیری، باید آبیاری منظم انجام شود، خاک را مرطوب نگه دارید و سر گلکلم را در زمان مناسب بلانچ کنید تا از تغییر رنگ و باز شدن جوانهها جلوگیری شود.
آیا میتوان گلکلم را در گلدان پرورش داد؟
بله، گلکلم برای کاشت در گلدان مناسب است. باید از گلدانی با عمق و قطر حداقل ۳۰ سانتیمتر استفاده شود، خاک زهکشی خوبی داشته باشد و گلدان در مکانی با نور مناسب قرار گیرد. آبیاری منظم و کوددهی هر دو هفته یکبار برای رشد مطلوب ضروری است.
دیدگاهها
افزودن دیدگاه