چگونه هندوانه بکاریم و از آن مراقبت کنیم
توسط واحد آموزش (بروزرسانی: )
هندوانه گیاهی یکساله و رونده است که برای تولید میوهی آبدار و شیرینی که در تابستانها محبوب است، به فصل رشد نسبتاً بلند و گرم نیاز دارد. هندوانه از خانواده بزرگ کدوییان است؛ خانوادهای که شامل اغلب سبزیجات رونده مانند خیار، کدو و کدو تنبل نیز میشود. به لطف اصلاحنژاد، اکنون بیش از ۱۰۰ نوع مختلف هندوانه در اندازهها، شکلها و رنگهای متنوع وجود دارد. هندوانه گیاهی خزنده با برگهای بزرگ و بریدهبریده و بافتی زبر و پشمی است. در اواسط تا اواخر تابستان گلهایی زرد رنگ تولید میکند. میوههای خوراکی خوشطعم آن با پوست ضخیم بهسرعت رشد کرده و تا اواخر تابستان یا اوایل پاییز آماده برداشت میشوند. هر گیاه بین دو تا چهار میوه تولید میکند.
امروزه انواع مدرن هندوانه به چهار گروه تقسیم میشوند:
- هندوانههای خیلی بزرگ: بسیار بزرگ، بین ۷ تا ۲۳ کیلوگرم.
- هندوانههای یخچالی: کوچکتر و خانوادگی، بین ۲ تا ۷ کیلوگرم.
- هندوانههای بیدانه: هیبریدهایی که خود-نابارور هستند، بین ۴٫۵ تا ۹ کیلوگرم.
- هندوانههای زرد یا نارنجی: اغلب شیرینتر از انواع قرمز یا صورتی هستند.
کاشت هندوانه
معمولاً دانههای هندوانه را زمانی مستقیماً در زمین میکارند که دمای خاک به ۲۱ درجه سانتیگراد رسیده باشد. در مناطق سردتر با فصل رشد کوتاه، دانهها را دو تا چهار هفته پیش از آخرین سرمای بهاره در گلخانه به صورت نشاء میکارند. بیشتر انواع هندوانه در مدت ۸۰ تا ۹۰ روز میرسند، اما انواع زودرس در حدود ۷۰ روز پس از جوانهزنی آماده برداشت هستند.
میتوان هندوانه را مستقیماً در زمین پس از گذشت خطر سرما کاشت، یا دو تا چهار هفته پیش از پایان سرمای بهاره در گلدانهای کاغذی یا پیت شروع کرد. برای جوانهزنی به خاک گرم نیاز است؛ میتوان خاک را با پلاستیک سیاه پوشاند تا به دمای ۲۱ درجه برسد.
هندوانهها را معمولاً در تپههایی با فاصله ۱٫۲ تا ۱٫۸ متر از هم میکارند؛ چون گیاهان بزرگی هستند و به فضا نیاز دارند. چهار تا پنج دانه را در مرکز هر تپه و در عمق ۲٫۵ سانتیمتر بکارید. بعد از جوانهزدن، تنها دو تا سه بوته قوی را نگه دارید. اگر از نشاء آماده استفاده میکنید، دو نشاء در هر تپه بکارید.
در مناطق سردتر میتوان از سیاه مالچ برای گرم نگه داشتن گیاهان جوان استفاده کرد. این پوششها همچنین از حملهی حشرات جلوگیری میکنند اما باید هنگام شکوفهدهی برداشته شوند تا گردهافشانی انجام شود.
نکته:
برای تولید میوه، باید هندوانههای بیدانه را در کنار انواع معمولی بکارید تا گردهافشانی انجام شود.
در طول فصل رشد، منطقه باید عاری از علفهای هرز باشد. در مناطقی با فصل کوتاه، باید در ۶ تا ۷ هفته پایانی پیش از اولین یخبندان، گلهای جدید را حذف کرد تا میوههای موجود برسند. در صورت نیاز میتوان اواخر فصل پوشش ردیفی گذاشت.
معمولاً هر گیاه تنها ۲ تا ۴ هندوانه تولید میکند. هنگامی که میوهها بزرگ شدند، آنها را روی مقوایی یا لایهای از کاه قرار دهید تا از پوسیدگی و آفات جلوگیری شود.
مراقبت از گیاه هندوانه
نور:
هندوانه برای رشد به نور کامل خورشید نیاز دارد. در مناطق گرمتر مقداری سایه قابل تحمل است، ولی برای تولید قند نیاز به آفتاب فراوان است. کمنوری باعث کاهش اندازه و تعداد میوهها میشود.
خاک:
هندوانه در هر خاک حاصلخیز و دارای زهکشی خوب رشد میکند. خاک با pH کمی اسیدی تا خنثی (۶ تا ۶٫۸) مناسبتر است. افزودن مواد آلی به خاک قبل از کاشت توصیه میشود، زیرا این گیاه تغذیه زیادی نیاز دارد.
آب:
در ابتدا باید آبیاری منظم داشته باشد. پس از تشکیل میوهها، میتوان آبیاری را کاهش داد (مگر در شرایط بسیار خشک). ریشههای عمیق هندوانه میتوانند خشکیهای کوتاه را تحمل کنند. آبیاری زیاد باعث کاهش شیرینی میشود.
دما و رطوبت:
به دمای بالا (۲۷ درجه سانتیگراد و بیشتر) نیاز دارد. در هر دو شرایط مرطوب و خشک خوب رشد میکند، به شرطی که رطوبت خاک کافی باشد.
کوددهی هندوانه:
خاک باید پیش از کاشت با مواد ارگانیک تقویت شود. اگر مواد ارگانیک کافی وجود ندارد، در شروع فصل کود ارگانیک آهستهرهش بدهید. در میانه فصل نیز با لایهای از کمپوست تغذیه کنید.
اگر از کود شیمیایی استفاده میکنید، در ابتدا باید کود با ازت بیشتر استفاده شود (برای رشد برگ و ساقه). پس از شروع گلدهی، از کود با ازت کمتر و فسفر و پتاسیم بیشتر استفاده کنید تا رشد گل و میوه تحریک شود.
برداشت
تشخیص رسیدگی هندوانه نیاز به تجربه دارد ولی نشانههایی وجود دارد:
- پوست میوه از حالت براق به کدر تبدیل میشود.
- پیچکهای نزدیک محل اتصال میوه قهوهای میشوند.
- نتوان با ناخن پوست آن را خراش داد.
- قسمت در تماس با زمین از سبز روشن به زرد کمرنگ تغییر میکند.
هندوانه پس از برداشت باید سریع مصرف شود. هندوانه بریده را باید در یخچال نگهداری کرد ولی فقط چند روز ماندگاری دارد. هندوانه کامل را در یخچال نگذارید؛ بلکه در اتاقی خنک (۷ تا ۱۰ درجه سانتیگراد) نگهداری کنید. در این شرایط تا دو هفته سالم میماند.
آفات و بیماریهای گیاه هندوانه
آفت اصلی، سوسک خیار است. باید از اوایل فصل مراقب تخمگذاری آن باشید. پوشش ردیفی بسیاری از این آفات را دور نگه میدارد. آفات دیگر شامل کرمهای ساقهخوار، شتهها و کنهها هستند.
بیماریهای شایع
پژمردگی فوزاریومی، آنتراکنوز، لکه برگی آلترناریا و پوسیدگی ساقه لزج. در صورت شیوع این بیماریها از انواع مقاوم استفاده کنید. کپک پودری نیز دیده میشود ولی معمولاً فقط ظاهر گیاه را خراب میکند. برای جلوگیری، بهجای آبیاری از بالا، از آبیاری سطحی استفاده کنید.
سوالات متداول
بهترین زمان برای کاشت هندوانه در باغچه چه موقع است؟
زمانی که دمای خاک به حداقل ۲۱ درجه سانتیگراد رسیده باشد و خطر سرما کاملاً رفع شده باشد، میتوانید دانههای هندوانه را مستقیماً در زمین بکارید. در مناطق سردتر، بهتر است دو تا چهار هفته پیش از آخرین سرمای بهاره، دانهها را در محیط داخلی بکارید.
چند بار و چگونه باید هندوانه را آبیاری کرد؟
در مراحل اولیه رشد، آبیاری منظم و عمیق ضروری است. پس از تشکیل میوهها، میزان آبیاری را کاهش دهید تا از کاهش شیرینی میوه جلوگیری شود. در صورت خشکی شدید، آبیاری را ادامه دهید، اما از آبیاری بیش از حد خودداری کنید. بهتر است آبیاری از سطح خاک انجام شود تا از بروز بیماریهای قارچی جلوگیری شود.
چگونه تشخیص دهیم که هندوانه رسیده و آماده برداشت است؟
نشانههای رسیدگی شامل: کدر شدن پوست میوه، قهوهای شدن پیچک کنار دم میوه، سفت شدن پوست بهطوری که با ناخن خراشیده نشود، و تغییر رنگ قسمت زیرین هندوانه به زرد کمرنگ است.
برای جلوگیری از آفات و بیماریهای رایج هندوانه چه اقداماتی لازم است؟
استفاده از پوشش ردیفی برای محافظت از گیاهان جوان، کاشت انواع مقاوم، آبیاری از سطح خاک بهجای برگها، و حذف علفهای هرز از جمله روشهای مؤثر برای پیشگیری از آفات و بیماریهایی مانند سوسک خیار، شته، کپک پودری و پژمردگی فوزاریومی هستند.
دیدگاهها
افزودن دیدگاه